Соторутааҕыта Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет судаарыстыбаннай тыйаатырыгар 11-с төгүлүн “Үрдэл” Национальнай музыкальнай бириэмийэ кыайыылаахтарын быһаарар түһүлгэ төрүттэннэ. Онно Юрий Платонов аатынан Эстрада тыйаатырын артыыһа, Уус Алдантан төрүттээх Василий Новоприезжай муҥутуур кыайыылааҕынан ааттанан, 200 тыһ. солк. харчынан бирииһи тутта. Эдэр ырыаһыкка бу кыайыы айар айанын устатыгар улахан тирэх буолара биллэр.
– Василий, бастатан туран, “Үрдэл” бириэмийэ кыайыылааҕа буолбуккунан биир дойдулаахтаргыттан эҕэрдэтэ тут! Дьиэ кэргэҥҥин билиһиннэр эрэ. Хаһааҥҥыттан ыллыыгын?
– Улахан махтал! Ийэм Зоя Егоровна Петрова Бороҕоҥҥо төрөөбүтэ. Оттон эһэлээх эбэм Тандаттан, Тиит Арыыттан төрүттээхтэр. Аҕам Василий Устинович Новоприезжай Тумултан төрүттээх. Онно төрөөн-үөскээн, ийэбин көрсөн, ыал буолан, алаһа дьиэ тэринэн, үлэлээн-хамсаан, үс уол оҕону атахпытыгар туруордулар. Иккис кылааска үөрэнэр сылбар тоҕус саастаахпар ырыаҕа сыстыбыппын. Оскуолатааҕы кэммэр ырыаҕа Альберт Николаевич Васильев уонна Анатолий Анатольевич Габышев уһуйбуттара.
– Ырыа эйгэтигэр аан бастакы ситиһииҥ ханна буолбутай?
– Хатаска ыытыллыбыт “Ыллыыр оҕо саас” диэн күөн күрэскэ кыттыым бастакы холонуум эбит. Онно бэрт оччо табыллыбатаҕым, болҕомтоҕо ылыллыбатаҕым. Ол кэннэ биир сыл иһигэр хас да куонкуруска кыттан, 2006 сыллаахха Дүпсүҥҥэ ыытыллыбыт “Хотугу сулус” өрөспүүбүлүкэтээҕи куонкурус улуустааҕы түһүмэҕэр үһүс истиэпэннээх лауреат буолбутум. Оччолорго алтыс кылааска үөрэнэрим.
– Ырыаһыт буолар ыллыгыҥ хайдах салаллыбытай? Туох улахан түһүлгэлэргэ кыттыбыккыный?
– Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр наар ырыанан дьарыктанан, ырыа тула сылдьан, ырыаһыт идэтиттэн атыны санаабакка улааппытым. Оскуолабын бүтэрэн баран, Дьокуускайга Аграфена Дмитриевна Макарова аатынан Култуура уонна ускуустуба коллеһыгар эстрада салаатыгар үөрэнэ киирбитим. Онно Саха сирин бүттүүн билэр мусукаана, ырыаһыта Георгий Георгиевич Сергучевка ырыа толоруутун маастарыстыбатыгар, элбэх көлүөнэни ииппит уһуйааччы Михаил Николаевич Винокуровка тойукка, норуот ырыатыгар, оһуохайга, алгыска үөрэммитим. Колледжка үөрэнэр кэммэр айар үлэ диэн ис дьиҥин билбитим. Үөһээ Дьааҥыттан төрүттээх Христофор Саввинов диэн талааннаах матыып айааччы уонна Үөһээ Бүлүүттэн төрүттээх Малик Тойтонов диэн хоһоонньут уолаттары кытта билсэн, 2014 сыллаахха “Сүктэр кыыска алгыс” диэн ырыаны бэлэхтэтэн, бэйэм тус ыллыыр ырыаланан, айар үлэм аартыга арыллыбыта.
2017 cыллаахха Саха АССР норуодунай артыыһа, дэгэрэҥ ырыа аҕата Киристэпиэл Махсыымап төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах “Күн таптала” ырыа ыһыаҕар Кылаан чыпчаал (Гран-При) аакка тиксибитим. Ол сыл “Үрдэл” Национальнай музыкальнай бириэмийэ күөн күрэһигэр кыттан, куоластааһын түмүгүнэн кыайыылааҕынан ааттаммытым. 2023 сыллаахха Өймөкөөҥҥө ыытыллыбыт Дэгэрэҥ ырыа күрэһигэр эмиэ Кылаан чыпчаал бирииһин ылбытым. Ону тэҥэ соторутааҕыта “Үрдэл” Национальнай музыкальнай бириэмийэҕэ “Муҥутуур кыайыылаах” үрдүк аатын ыллым.
– Истэргэ олус бэрт! “Үрдэлгэ” кыттарга ким этии көтөхпүтэй? Ким ырыатын толордуҥ? Бэлэмнэнии хайдах ааспытай?
– “Үрдэлгэ” сыл устата «Тэтим» араадьыйаҕа элбэхтик иһиллибит ырыалартан талаллар уонна сүрүн бырайыакка киирбиккин биллэрэллэр. Быйыл 500 (!) ырыаттан 24 ырыа киирдэ. Онон туһааннаахха аҥаардас бырайыакка да киирии – улахан ситиһии. Онно “Билэҕин дуо олох кэрэтин?” диэн Зоя Харлампьева — Алаас матыыбыгар айыллыбыт ырыам киирэн, кыайыыны ситистэ. Артыыска сыана таҥаһа элбэҕи быһаарар. Көстүүмүм эскииһин Ньургустаана Насырова уруһуйдаан биэрбитэ. Онтон тигиитигэр “Хотой Бренд” тэрилтэ талааннаах иистэнньэҥэ Чэлгийэ ылсыбыта. Ону тэҥэ мусукаан доҕотторум өйөбүллэринэн ырыабын тыыннаах доҕуһуолунан толордум.
– Кыайыылаах буоларгын хайа эмит суолунан, бэлиэнэн сэрэйбитиҥ дуо? Соһуччу буолла дуу? Дьүүллүүр сүбэ ордук тугу болҕойбутуй дии саныыгыный?
– Биллэн турар, хайа да кыттааччы кыайыыны ыралыыр. Биир бэйэбэр ханна эрэ түгэх эрэл кыыма баара. Ол эрээри, киһи саарыыр. Тоҕо диэтэххэ, бииртэн биир чаҕылхай толорооччулар, бииртэн биир кэрэ ырыалар киирбиттэр. Оттон дьүүллүүр сүбэ быһаарыытын туһунан эттэххэ, ырыам тыллара, матыыба даҕаны хайа да киһини долгутар. Дьон-сэргэ олус ылынна. Онно артыыс, ырыаһыт быһыытынан үлэм эбилиннэҕэ.
– Бу кыайыы тус бэйэҕэр тугу иҥэрдэ? Туох былааннары сахта?
– Кыайыыбын миигин мэлдьи арыаллыыр, иэйиини иҥэрэр бар дьоммор аныыбын! Маннык өрө көтөҕүллүү кэннэ киһи өссө айыан-тутуон баҕарар. Онон аһара ырааппакка, айар киэһэни былаанныахха наада диэн быһаарынным. Дойдум дьонугар олох бары кэрэтин баҕарабын. Олох олорор кэрэтиэн! Чахчы оннук!
Уйаара КУСТУК кэпсэттэ.