Бүгүн, балаҕан ыйын 3 күнүгэр, улуус дьаһалтатын аччыгый саалатыгар улууска сэллиги эмтиир диспансер тэриллибитэ 90 сылын бэлиэтээһин үөрүүлээх чааһа ыытылынна.
Саха сиригэр сэрии иннинээҕи кэмҥэ олох-дьаһах мөлтөх, эмп-томп суох кэмигэр сэллик ыарыыта бүрүүкээн, ыал ыалынан, нэһилиэк нэһилиэгинэн бүттүүн сыстыганнаах ыарыыга сутуллан, бэйэ-бэйэлэриттэн сыстан, суорума суолламмыттара баар суол этэ. Онтон Саха сирин салайбыт П.А. Ойуунускайтан, М.К. Аммосовтан саҕалаан, сэллиги утары бүттүүн бохсуу үлэтэ саҕаланар. Манна 1935-1939 сылларга Саха сиригэр доруобуйа харыстабылын наркомунан үлэлээбит Ефрем Кузьмин киллэрбит кылаата сүҥкэн суолталаах. Ол курдук, ити кэмнэргэ медицинэ, чинчийии үлэтэ сайдан улууспутугар 1936 сыллаахха 1300 ыарыһах баара бэлиэтэммит. Оттон билигин улуус үрдүнэн алта ыарыһах учуокка бэлиэтэнэрэ, ааспыт 90 сыл устата сэллиги утары күүстээх үлэ барбытын тыыннаах туоһута буолла. 1935 с. Томторго тутуллубут сэллик диспансера, Иван Черноградскай салайааччылаах баклаборатория үлэтэ сэллиги эмтээһиҥҥэ, ахсаанын аччатыыга үрдүк суолталааҕа бэлиэтэннэ.
Үөрүүлээх үбүлүөйгэ мустубут бэтэрээн үлэһиттэри, эмчиттэри, ыалдьыттары улуус баһылыгын э.т. Илья Артамонов эҕэрдэлээн, эмчиттэр үрдүктүк үлэлэрин сыаналаан туран, “Уус Алдан улууһун социальнай-экономическай сайдыытыгар кылаатын иһин” бэлиэнэн бэтэрээн үлэһит, лаборант Мария Ядрихинскаяны, “Үлэҕэ килбиэнин иһин” бэлиэнэн улуустааҕы сэллиги эмтиир диспансер кылаабынай бырааһын, РФ доруобуйаҕа харыстабылын туйгунун, СӨ үтүөлээх бырааһын Иван Бурнашеву, эмчиттэр Марта Петрованы, Альбина Мигалкинаны, Антонина Бурцеваны улуус дьаһалтатын махтал суругунан наҕараадалаата. Бу үбүлүөйдээх күн Дьокуускайга олорор, өр сылларга оройуоҥҥа рентген лаборанынан үлэлээбит 95 саастаах Анастасия Мигалкина кыттыбыта тэрээһини үрдүк суолталаата. Итиэннэ САССР доруобуйаҕа харыстабылын наркома Ефрем Кузьмин төрөппүт кыыһа, күтүөтэ, чугас дьоно кыттыыны ыллылар. Бүгүҥҥү суолталаах үбүлүөйгэ кинилэр аҕаларыгар анаммыт анал мемориальнай дуоска аһыллыытыгар кыттыыны ылалларыттан астыналларын биллэрдилэр, махталларын тиэртилэр.
Мүрү нэһилиэгин баһылыга Прокопий Румянцев үрүҥ халааттаах аанньалларга бэриниилээх, уустук турукка сылдьар ыарыһахтары эмтээһиҥҥэ үрдүк таһымнаах үлэлэрин иһин махтанан туран, дьаһалта бочуотунай грамотатынан Елена Черноградскаяны, Екатерина Местникованы, Матрена Аманатованы, Екатерина Колодезникованы наҕараадалаата.
Улуус киин балыыһатын кылаабынай бырааһа Сергей Черкашин улууспутугар сэллиги эмтээһин үбүлүөйдээх күнүнэн эҕэрдэлээн туран, 90 сыл устата эмчиттэр бэйэлэрин доруобуйаларын кутталлаах балаһыанньаҕа киллэрэн туран, үрдүк таһымнаах үлэни ыыппыттарын түмүгэр урукку уустук кэмҥэ аҥаардас биир сылга 1300 сэлликтээх киһи баара бэлиэтэнэр, билигин алта эрэ киһиэхэ булуллара күүстээх үлэ ыытыллыбытын бигэргэтэр диэн киэн тутта бэлиэтээтэ. Инникитин ситимнээх үлэ салгыы ыытылларын туһугар диспансер материальнай-техническэй баазата тупсарыгар күнүскү стационар өрөмүөнэ, сэллиги чинчийиини цифровизациялааһын, флюротеканы тэрийии бастакы уочаракка турарын туһунан иһитиннэрдэ. Итиэннэ бастыҥ үлэһиттэргэ, бэтэрээн эмчиттэргэ наҕараадалары туттарда. Ол курдук киин балыыһа махтал суругунан Мария Слатенюк, Туяра Борисова, идэлээх сойуус грамотатынан Маргарита Алексеева, Варвара Оллонова, Мария Аргунова, Матрена Гуляева, Марина Аргунова бэлиэтэннилэр.
Салгыы улуустааҕы хааны кутар салаа сэбиэдиссэйэ Дария Находкина, КДЛ сэбиэдиссэйэ Алена Саввина истиҥ эҕэрдэлэрин тиэртилэр.
Бу курдук үбүлүөйдээх тэрээһин кыттыылаахтарынан инникитин да сэрэтэр үлэ тэрээһиннээхтик, биир кэлим ситимнээхтик ыытыллан, сэллик ыарыыта симэлийэригэр үгүс баҕа санаа этилиннэ.
Светлана Сивцева