Билиҥҥи сайдыылаах кэмҥэ түөкүттэр дьону албынныырга араас ньыманы тутталлар, ол курдук кинилэр баазаҕа көрөннөр ким ханна олорорун, тугу үлэлиирин билиэхтэрин сөп.
Банк картатынан буруй сүрүн көрүҥнэринэн буолаллар:
- Буруйдаах сымыйанан баантан куттала суох буолуутун сулууспатыттан, эбэтэр ол кэпсэтэ олорон полиция, прокуратура, ФСБ, үлэһитигэр холбоон дьону итэҕэтитэн, банк операцията буолан эрэр диэн этиилэрэ;
- Интернеккэ сымыйа ону-маны чэпчэки сыанаҕа атыылыыбыт диэн биллэрии таһаараллара;
- Хас биирдии киһи аккуанун алдьатан, ол киһи аатыттан сымыйа биллэрии ыыталлара, үгүстүк ватсап ситимигэр билэр дьоҥҥут ааттарыттан иэс харчы көрдүүллэр;
- Түөкүттэр, сымыйа смс иһитиннэрии ыытан, харчыны сыыһа ыыппыппын диэн албыннаан төттөрү харчыны ылыылара;
- Сотовай араас оператордарыттан эрийэн нүөмэргитин уһаттарар буоллаххытына, “код кэлбит, ону эт” дэттэрэллэр;
- Искусственнай интеллект нөҥүө дьон куолаһын уларытан аудио сообщение ыыталлар, ону таһынан видео-звонок эмиэ оҥоруохтарын сөп.
Бастакы түбэлтэҕэ эмсэҕэлэнээччилэр маннык сыыһалары оҥороллор, ол курдук баан үлэһитэ килиэннэргэ хаһан да эрийбэттэр, пин-коду карталарын таһыгар харайа сылдьаллар эбэтэр картаҕа бэйэтигэр суруйаллар, туора дьоҥҥо пин-коду бэйэлэрэ этэн биэрэллэр, эбэтэр карталарын кинилэргэ туһаныыга биэрэллэр, ону тэҥэ чэпчэки сыанаҕа ону-маны атыылаһаары киирэн биэрэбит, ардыгар нууччалыы тылы үчүгэйдик өйдөөбөккө, эппиттэрин толорон иһэбит.
Төлөпүөн түөкүннэриттэн хайдах харыстанабыт:
Банк картатын ханнык да нүөмэрин атын дьоҥҥо биэримэҥ, этимэҥ. Картанан операциялар барыта бас билээччи баарыгар оҥоһуллуохтаахтар (көрөн турдахтарына). Карта сүттэҕинэ (уордахтарына) тутатына картаны биэрбит бааҥҥа блокировкалат. Бары боппуруостары, картаҕа ыйыллыбыт нүөмэргэ телефонунан эрийэн, бааны кытта сүбэлэс.
Чугас дьоҥҥор тутатына кэпсээ, ким туох диэн эрийбитин. Абонент эргэ нүөмэрин уларытан баран, онно “Мобильнай банк” холбоно сылдьыбыт буоллаҕына, бааҥҥа тиийэн бу өҥөнү араарар туһунан сайабылыанньата суруй. Билбэт атын региоҥҥутуттан эрийдэхтэринэ, телефону ылымаҥ. Интернеттан ону-маны сакаастыырга үчүгэйдик үөрэтэн, сыанабылларын ааҕан сакаастааҥ.
Туох баар ыйытыкка туох да кодун кимиэхэ да этимэ!
10 ый түмүгүнэн Уус Алдан оройуонун олохтоохторугар түөкүттэр уопсайа 2 мөлүйүөн 522 тыһыынча 849 солкуобай хорумньуну оҥордулар!
Үөһээ этиллибиттэргэ олоҕуран, барыллааһын силиэстийэ олохтоох нэһилиэнньэни төлөпүөн түөкүннэриттэн сэрэтэр, араас албыҥҥа киирэн биэримэҥ, чугас дьоҥҥутун харыстыы, хаххалыы сылдьыҥ.
Холуобунай ирдэбил бөлөҕүн оперуполномоченнайдара