Уус Алданнааҕы Ис дьыала отделын оперативнай дьуһуурунайа Степан Баишев полиция эйгэтигэр оҕо эрдэҕинэ сыстыбыта. Абаҕата милиция полковнига Петр Баишев үс кыыстаах буолан, быраатын Степаны өрүү батыһыннара сылдьара. Кини, хаан-уруу чугас аҕа киһи, милиция сотруднигын быһыытынан өрүү холобурга сылдьан, Степан Николаевич полиция майора буолан үүнэн тахсарыгар төһүү күүһүнэн буолбута.
– Иккис убайым Петр Максимов эмиэ үйэтин тухары ирдиир-көрдүүр оперативнай сотрудник этэ. Онон Петр Христофоровичтан саҕалаан биһиги аймахха көлүөнэ аайы полиция үлэһитэ баар буолар эбит. Кинилэри көрөн, киһи быраабын харыстыыр уорган үлэһитэ буолуу оҕо эрдэхпиттэн илдьэ кэлбит ыра санаам диэтэхпинэ – сыыстарбаппын. Петр Христофорович билигин да өрүү көрө-харайа сылдьар, сүбэ-ама буолар, – диэн Степан Николаевич холобур оҥостубут дьонун туһунан кэпсиир.
Степан Баишев Мэҥэ Хаҥалас улууһун Дьабыыл нэһилиэгиттэн төрүттээх. Оскуола кэнниттэн ыра санаатын толорууга бастакы хардыыларын оҥорон, 1994 с. Дьокуускайга тыа хаһаайыстыбатын техникумун правоведение отделениетын бүтэрбитэ. Дьокуускайга араас тэрилтэлэргэ юриһынан үлэлээбитэ. Ол сылдьан 1996 с. Россия ИДьМ юридическай институтун Дьокуускайдааҕы филиалыгар үлэлии киирбитэ.
– Бу тэрилтэҕэ материальнай-техническэй хааччыйыы үлэһитинэн киирэн баран, 1999 с. диэри үлэлээбитим. Онтон эмиэ тэрилтэҕэ юристаабытым. 2001 сыллаахха накаастабылы толоруу федеральнай сулууспа управлениетыгар (УФСИН) младшай инспекторынан үлэлии киирбитим. Охрана отдельнай ротатын взводун хамандыырыгар тиийэ үүммүтүм. Салгыы 2003 сылтан Уус Алдан улууһугар ананан кэлбитим, – диэн үлэтин хайдах саҕалаабытын билиһиннэрэр.
Уонча сыл уопуттаах сотрудник Уус Алдан улууһун Ис дьыалаҕа отделыгар дьуһуурунай чаас оперативнай дьуһуурунайынан киирбитэ. Штаб начальнигынан үлэлээбитэ. 2011 с. уларыта тутуу кэмигэр төттөрү дьуһуурунай чааска көспүтэ. Онтон 2015 сылтан саҕалаан 2020 сылга диэри старшай участковайынан үлэлээн, нэһилиэнньэ туруктаах олоҕун уһансан, үгүс сыралаах үлэни көрсүбүтэ.
Бу үлэлиирин тухары Степан Николаевич Россия Ис дьыалаҕа миниистириттэн иккитэ махтал суругу туппута. Итиэннэ өрөспүүбүлүкэ ИДьМ үгүс махтала кини үтүө суобастаах үлэтин туоһулара буолаллар. 2023 сыллаахха байыаннай дьайыы зонатыгар Луганскай народнай өрөспүүбүлүкэҕэ Россия ИДьМ своднай группировкатыгар киирсэн, командировкаҕа баран кэлбитэ.
Степан Баишев: “Атыны тугу да сатаабаппын. Полиция буолар аналым дии саныыбын. Үлэбиттэн сынньанар кэммэр дойдубар Дьабыыл нэһилиэгин Нуораҕана сэлиэнньэтигэр дьиэ кэргэнинэн сынньанан кэлэбит. Саамай үчүгэй сынньалаҥ – от үлэтэ. Онно эдьиийим, убайым бааллар. Оҕолор куруутун кинилэргэ сынньана, көмөлөһө бараллар. Тыа сирин оҕолорун быһыытынан оттууллар-мастыыллар, муус ылаллар, хотоҥҥо сылдьаллар. Дойдубун кытта ситими быспат сыаллаах-соруктаах өрүү барабыт-кэлэбит”, – диир.
Хас биирдии киһи дьиэ кэргэнинэн баай. Тапталлаах кэргэн, оҕо-уруу, сөбүлүүр үлэ баар буоллаҕына, онтон ордук туох үтүөтэ баар буолуой? Степан Николаевич кэргэнинээн Еленалыын икки уол, икки кыыс оҕолоохтор. Елена Николаевна улуустааҕы ДьУоКХ тэрилтэтигэр сүрүннүүр бухгалтерынан үлэлиир. Улахан уол Никита утуму салҕаан, юрист үөрэхтээх, Дьокуускай куоракка 2 отделга участковайдыыр. Улахан кыыс Олеся ХИФУ юридическай коллеһын кэнниттэн психология институтун 1 кууруһун устудьуона буолла. Максим – Мүрүтээҕи уолаттар гимназияларын 9-с кылааһын, кыралара Анжела Мүрү 2 №-дээх орто оскуолатын 1 кылааһын үөрэнээччилэрэ.
– Оҕолорбун киэһэ 22 чаас кэнниттэн ханна да ыыппаппын. Дьиэҕэ баар буолуохтааххыт диэн кытаанахтык ирдиибин. Ону бары билэллэр, тутуһаллар. Үлэбинэн кэтээн көрдөхпүнэ, билигин ыччат уларыйда. Урукку курдук уулуссаҕа итирик киһи суох, бэрээдэк, култуура сыллата тупсар. Хас да сыллааҕыта олох атын хартыына этэ. Дьон менталитета уларыйан эрэр. Буруйу оҥоруу, бэрээдэги кэһии аччаата. Сокуон кытааппыта, онуоха сорохтор бэйэлэрэ да көннөрүммүттэрэ дьайара буолуо. Урукку уонна билиҥҥи кэм олох атын. Билигин, сүрүннээн, дьон бокуойун кэһии тахсар. Үлэбитигэр күн аайы “сэргэхтик” олоробут. Төһө да сокуон хараҕынан үлэлээтэрбит, ханнык баҕарар балаһыанньаҕа киһилии сыһыан баар буолуохтаах, буолбут буруйу-сэмэни төрдүттэн быһаарар ордук. Буруй даҕаны араас балаһыанньаттан тахсар, онуоха киһини өйдүөхтээххин. Быһа бааччы буруйдаах диэн быһаарар сыыһа буолар”, – диэн күннэтэ улуус нэһилиэнньэтин кытта үлэтинэн ыкса алтыһар, кыһалҕатыгар көмө буолар полиция үлэһитэ Степан Баишев кэпсээнин түмүктүүр.
Ольга Шепелева