Муус устар 27 күнүгэр бэлиэтэнэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин күнүн көрсө төрөөбүт-үөскээбит улууспут, өрөспүүбүлүкэбит инники сайдыытыгар эдэр көлүөнэ ыччат туох саҥаны, кэскиллээҕи киллэрэргэ бэлэмин, туох санаалааҕын туһунан туоһуластыбыт.
Күннэй РОЩИНА, улуус дьаһалтатын дьиэ кэргэҥҥэ, ыччакка салаатын исписэлииһэ:
– Биһиги улууспут сайдыытыгар гаас ситимэ тардыллыыта улахан суолталаах, тыйыс тымныылаах кыһыны сылааһынан хааччыллыыга бары өттүнэн табыгастаах, барыстаах да буоллаҕа. Суол-иис тупсуута, асфалынан бүрүллүүтэ кэлии-барыы түргэтииригэр ураты суолталаах. Эдэр исписэлиистэри олохсутууга олорор дьиэнэн хааччыйыы (анал уопсай дьиэлэри тутуу) бастакы соруктар ахсааннарыгар киирэрэ буоллар, эдэр ыччат тэнийэн олохсуйуута элбиир кэриҥнээх. Улуус олохтооҕун ахсаана үксээтэҕинэ, инники сайдыыга хамсааһын түргэтиирэ саарбахтаммат.
Илья ИЛЬИН, Бэрт Ууһун нэһилиэгин баһылыга:
– Сахабыт сирин олоҕо-дьаһаҕа тыа сириттэн быһаччы тутулуктаах. Оттон хас биирдии нэһилиэк инникитэ – тыа хаһаайыстыбатын сайдыыта уонна бэйэ оҥорон таһаарыыта. Бэйэ оҥорон таһаарыытыгар ас-үөл эрэ буолбакка, холобур биһиги нэһилиэк быһах, хомус оҥорор тимир уустарынан биллэбит. Ити курдук урбаан бары өҥөлөрө тыа сиригэр баар буолуохтаахтар. Ону тэҥэ уһуйаантан саҕалаан оскуолаҕа оҕону иитиигэ болҕомтобутун биир санаанан уурарбыт ирдэнэр дии саныыбын. Оҕо дойдутугар бэриниилээх киһи буола улаатан, идэтигэр толору бэриниилээх, билиилээх дойдутугар төннөн үлэлиирин ситиһиэхтээхпит.
Марина ЖИРКОВА, Тулуна орто оскуолатын биология уонна география учуутала:
– Бастакы президент Михаил Николаев эппитинии: «Духуобунас — сайдыы суолун ыйар тирэх. Түмсүүлээх буолуу уонна төрөөбүт дойдуга таптал, үлэһит уонна сыаллаах-соруктаах буолуу, үгэстэри утумнааһын уонна туохха барытыгар айар тыыннаах сыһыан биһигини иннибит диэки кынаттыыр күүс буолаллар». Бүгүн ол хамсатар күүс — духуобунаһын сүтэрбэтэх ыччат. Ыччат – бу биһиги бүгүҥҥүбүт. Өрөспүүбүлүкэ сайдыыта улахан сыыппаралартан уонна былааннартан саҕаланар дииллэр. Ол эрээри, кырдьыгынан эттэххэ, барыта кыраттан – аан бастаан хардыылаабыт уулуссаҕар тапталтан, төрөөбүт дьиэҕиттэн саҕаланар.
Биһиги улахан куораттары көрөн, уларыйыылары ыралаан саныыбыт. Ол гынан баран, дьиҥнээх ситиһии төрөөбүт улуускар ыалдьыт быһыытынан буолбакка, кини кэскилин түстээччи быһыытынан эргиллии буолар. Төрөөбүт сиригэр үлэлии кэлэр эдэр исписэлиистэр улуус сүрүн күүһэ уонна энергията буолаллар. Бу тоҕо суолталааҕый? Бастакытынан, эдэр исписэлиистэр саҥа идеялары, аныгы технологиялары уонна билиини аҕалаллар. Бу — тыа сиригэр саамай наадалаах. Иккиһинэн, төрөөбүт сиригэр улааппыт киһиттэн ордук ким да улууһун туһугар кыһаллыбат. Бу — чугас дьонуҥ, төрөппүттэриҥ, учууталларыҥ, ыалларыҥ тустарыгар үлэ. Үсүһүнэн, өрөспүүбүлүкэ сайдыыта биир ситимтэн саҕаланар. Хас биирдии күүстээх, сайдар улуус ол ситим тутаах тиһигэ буолар. Ыччат төрөөбүт сиригэр баар буоллаҕына — олох саҥалыы тупсан, силигилээн барар.
Барыта судургу өйдөбүлтэн саҕаланар, мин дойдум каартаҕа баар туочука эрэ буолбатах, бу – мин кыаҕым тахсар, күүһүм улаатар сирэ. Биһиги бэйэбит сирбитигэр бииргэ түмсэн үлэлээтэхпитинэ эрэ улууспут уонна бүтүн өрөспүүбүлүкэбит күүһүрүөхтэрэ, сайдыахтара.
Кэскилээнэ ТРОЕВА, Дьокуускайдааҕы юридическай колледж устудьуона
– Билиҥҥи кэмҥэ саҥа технологиялар сайдар кэмнэрэ. Онон сибээстээн улууспутугар IT-cалаа уонна араас онлайн куурустары арыллара туһалаах буолуоҕа дии саныыбын. Улууспут тыатын баайын туһанан, экологическай хайысхалаах бородууксуйаны оҥорон таһаарыыны уонна дьону-сэргэни сомоҕолуур үлэни сайыннарыахпын баҕарабын. Туризм өттүнэн көрдөххө, улууспут кэрэ-мааны сирдэрин аан дойдуга билиһиннэрэн, саҥа маршруттары арыйар олус интэриэһинэй буолуо этэ. Эдэр дьон дьарыктанар, сынньанар, саҥаны айар бастыҥ кииннэрэ (коворкинг) улуус киинигэр баара буоллар, олус үчүгэй буолуо этэ. Спорт уонна чөл олох биһиги сүрүн имиджпыт буолуохтаах. Сайдыы диэн аҥаардас үлэ эрэ буолбакка, культурабытын уонна сахалыы сиэрбитин-туоммутун харыстааһын дии саныыбын. Оттон саамай сүрүнэ төрөөбүт дойдубутугар таптал, үлэлиир баҕа уонна бииргэ буолуу буоллаҕа.
Мария Аргунова, Светлана Сивцева