Бэс ыйын 5-25 күннэригэр В.В. Алексеев аатынан Мүрүтээҕи уолаттар гимназияларыгар билиҥҥи кэмҥэ тоҕоостоох хайысхалаах “Медиа-сайын” лааҕыр ситиһиилээхтик үлэлээтэ. Гимназия оҕо сынньалаҥын тэрийиигэ техническэй ис хоһоонноох үлэтин уопутун сайыннаран, быйылгы лааҕыр үлэтэ-хамнаһа саҥалыы тыыннаан тэриллибитэ кэрэхсэбиллээх.
Лааҕыр үлэтин сүрүн тосхолунан оҕо самаан сайыҥҥа дуоһуйа-астына сынньанарын быыһыгар аныгы технология эйгэтигэр айар медиа сатабылларыгар үөрэниитэ буолар. Ол курдук сүрүннээн информацияны видео, аудио, ойуу эбэтэр тиэкис халыыбыгар оҥорон таһаарыы – контент оҥоһуута буолар. Оҕолор контент бэрт элбэх үлэттэн ситэн-хотон тахсарын өйдөөтүлэр. Кинилэр хаартыскаҕа уонна видеоҕа түһэрии, видеоны уларытыы (редактирование), медиа-контены толкуйдаан, айан таһаарыы, дьон болҕомтотун тардар гына саҥарыы кистэлэҥнэригэр үөрэннилэр. Өссө инники олохторугар олус наадалаах хамаандаҕа үлэ үөрүйэхтэрин иҥэриннилэр. Хас биирдии оҕо тус бэйэтэ медиа-бырайыак оҥорон көмүскээтэ. Лааҕыр хас биирдии күнэ чааһыгар тиийэ торумнанан элбэх дьарык, ыалдьыттары кытта көрсүһүү, күрэхтэһии, о.д.а. тэрээһин ыытыллан ый аҥара биллибэккэ элэс гынна. Биллэн турар, саҥа доҕоттор, саҥа санаалар, саҥа ырыалар оҕолорго умнуллубат өйдөбүл буоллахтара.
“Медиа-сайын” лааҕыры гимназия эдэр үлэһиттэрэ тэрийэн, салайан үлэлэттилэр. Кинилэр санааларын кытта билсиэҕиҥ.
Уолан КОЛОДЕЗНИКОВ, лааҕыр салайааччыта, иитэр үлэҕэ дириэктэри солбуйааччы:
– Сайыҥҥы лааҕыр үлэтэ олус эппиэтинэстээх. Мин 2020 сылтан лааҕыры салайабын. Начальник үлэтэ туһугар уустуктардаах: сыллата үлэ хайысхатын тобулуу, сөптөөх үлэһиттэри түмүү, оҕоҕо иҥэмтиэлээх, сөптөөх аһылыгы тэрийии, о.д.а. Ол эрээри ыарахаттар киһини сайыннараллар дии саныыбын. Бэйэм гимназия выпускнига буоламмын, урут “Гениус” лааҕырга сылдьыбыппын күндүтүк саныыбын. Сылын аайы үлэбит хайысхатын саҥардан иһэбит. Онон оҕолор үөрүүнэн кэлэллэр. Ол курдук былырыын “Пилота суох көтөр аал уонна математика” хайысханан үлэлээбиппит. Оҕо сайыҥҥы сынньалаҥар саҥаны, сонуну эбии билэригэр, сайдарыгар усулуобуйа тэрийэбит. Оҕо доруобуйатын бөҕөргөтүүгэ, этин-хаанын сайыннарыыга, спордунан дьарыктаныыга эмиэ болҕомтобутун уурабыт. Биир дойдулаахпыт, фитнес тренер, бодибилдиҥҥэ Россия чемпиона Лариса Готовцева интэриэһинэй кэпсээнэ уонна сарсыардааҥы зарядката оҕолоро соһуччу уонна сонун буолла. Сайын аайы выпускниктарбытын кытта көрсүһүүлэри тэрийэбит. Холобур, быйыл гимназиябыт 2023 сыллааҕы выпускнига, кыһыл көмүс медалист, боксаҕа юниордарга Россия чемпиона Павел Васильев ыалдьыттаата.
“Медиа-сайын” иитиллээччилэрэ видео устарга, камера иннигэр хайах туттарга, саҥарарга үөрэннилэр. Сылын аайы ураты көрүүлээх, туспа дьарыктаах оҕолору кытта үлэлиир, алтыһар интэриэһинэй. “Медиа-сайын” лааҕырга бииргэ үлэлээбит хамаандабар уонна оҕолорун биһиэхэ сайыннара аҕалбыт төрөппүттэргэ махтанабын.
Айыы Куо ТРОЕВА, иитээччи, дириэктэр сүбэһитэ:
– Мин гимназия лааҕырыгар быйыл үһүс сылбын үлэлээтим. “Медиа-сайын” лааҕырга 40 оҕо сынньанна. Иитэр үлэ тэрээһинэ үс этэрээтинэн ыытылынна: кыһыллар – “Адреналин”, күөхтэр – “Аа”, саһархайдар – “Олоксандр”. Оҕолор ордук хамаанданан үлэҕэ көхтөөхтөр дии санаатым. Ол курдук хамаанданан араас сорудахтары уонна төрөөбүт тылы сайыннарыыга, айылҕаны харыстааһыҥҥа бырайыак оҥорон көмүскээтилэр. Бастакы Президеммит М.Е. Николаев кэриэһигэр квиз-оонньуу, “Сахалыы саҥар” тыл оонньуута, квест уонна станциянан оонньуулар, волейболга, баскетболга, футболга күөн күрэстэр ыытылыннылар. Биир кэлим дьайыылар күннэрин чэрчитинэн А.С. Пушкин төрөөбүт күнүгэр уонна нуучча тылын күнүгэр, Россия күнүгэр, кэриэстэбил уонна кутурҕан күнүгэр аналлаах тэрээһиннэр буоллулар. Оҕолор өссө Хомустаах күөлүн ыраас, сылаас уутугар сөтүөлээтилэр, Аччыгый алаас кэрэ айылҕатыгар дуоһуйа сынньаннылар. Быйылгы лааҕырбыт үлэтин тосхолун толорон, бары да астынныбыт, сыалбытын-сорукпутун ситтибит.
Дженни ГОВОРОВА, педагог-психолог, социальнай педагог:
– Мин тустаах үлэм таһынан быйыл тэриллибит “Уолан” медиа-кииҥҥэ видеографтыыбын. Онон лааҕырга видео устарга, сценарий суруйарга, видеоны устуу уонна таҥыы бастакы үөрүйэхтэригэр, анимационнай ролик оҥорорго уонна камера иннигэр саҥарарга, санааны сайа этэргэ дьарыктаатым. В.В. Никифоров-Күлүмнүүр аатынан “Тойон Мүрү” Култуура дьиэтин “Уус Алдан улууһа” имидж бөлөҕүн салайааччыта Василий Заболоцкай бэрт интэриэһинэй маастар-кылааһы ыытта. Оҕолор олус баҕалаахтар, онон барытын хабан ылан оҥорон иһэллэр. Түмүкпүтүгэр хаартыскалары, видеолары түмэн, лааҕырбыт туһунан видео таҥмыттара. Мин лааҕырга бастакыбын үлэлээтим. Лааҕыр үлэтэ кэрэхсэбиллээх уонна эппиэтинэстээх эбит.
Виктория СТОРОЖЕВА, медицинскэй үлэһит, гигиенаҕа иитии инструктора:
– Мин лааҕырга үһүс сылбын үлэлээтим. Сылын аайы сынньана кэлбит оҕолор доруобуйаларын күн аайы кэтээн көрөбүн, мониторинг оҥоробун. Күннээҕи аһылык менютун оҥоробун уонна хонтуруоллуубун. Асчыт Вероника Осипова күннэтэ оҕолору минньигэс аһынан күндүлээтэ. Лааҕырга ыраастык, чэбэрдик туттууну ирдиибин. Дьаҥнаары гыммыт оҕону анаан көрөбүн. Лааҕыр саҕаланыытыгар уонна бүтүүтүгэр оҕо ыйааһынын уонна уһунун бэрэбиэркэлиибин. Үгүс оҕо улаатан барар. Лааҕыр үлэтин түмүгүнэн улуустааҕы оҕо поликлиникатыгар отчуоттуубун.
“Медиа-сайын” лааҕырга барыта 40 оҕо сынньанан, саҥаны-сонуну билэн-көрөн бардылар. Лааҕырга сылдьыбыт уоланнар санааларын үөрэ-көтө үллэстэллэр.
Эрхан ГОТОВЦЕВ, 6-с кылаас үөрэнээччитэ:
–Мин лааҕырга ордук этэрээтинэн үлэни, футбол оонньуурбутун уонна минньигэстик аһаталларын сөбүлээтим. Өссө видео устарга уонна таҥарга кыратык үөрэнним. Элбэх саҥа доҕордоннум.
Ини-бии Иван, Айаал АТЛАСОВТАР, 6-с, 7-с “б” кылаас үөрэнээччилэрэ:
– Биһиги бэс ыйыгар гимназиябыт лааҕырыгар сырыттыбыт. Видео устарга, таҥарга үөрэннибит. Хамаанданан үлэҕэ суруйааччылар тустарынан бырайыак оҥорон көмүскээбиппит. Өссө Мүрүбүт алааһын устун сырыттыбыт. Бүтэһиккэ “Королевская ночь” буолбутугар түүнү быһа оонньоотубут, күрэхтэстибит. Лааҕырбыт үлэһиттэригэр, иитээччилэргэ уонна асчыттарга махтанабыт.
Антон КОЛОДЕЗНИКОВ, 6-с кылаас үөрэнээччитэ:
– Мин лааҕырга бастакыбын сырыттым уонна олус астынным. Баһаатайдарбыт наһаа үчүгэйдэр. Элбэх тэрээһин, оонньуу буолла. Ордук Василий Заболоцкай маастар-кылааһын сөбүлээтим. Кини видео устарга, ханнык сыһыарыыга киирэн таҥарга үөрэппитэ. Өссө фитнес тренер Лариса Готовцеваны кытта көрүстүбүт. Кини биһиэхэ зарядка оҥотторбута. Ордук сөбүлээбит оонньуум – квест-оонньуу. Ким элбэх суруктаах фишкалары булбут кыайар. Иһирдьэ-таһырдьа көрдөөтүбүт аҕай. Мин түөрт фишканы булбутум. Кыайыылаах сүүрбэни булбута. Эһиил хайаан да бу лааҕырга эмиэ сылдьыам.
Эрсан АММОСОВ, 7-с “а” кылаас үөрэнээччитэ:
– “Медиа-сайын” лааҕырга биһигини үчүгэйдик хаартыскаҕа түһэрэргэ, видео устарга уонна таҥарга үөрэттилэр. Баһаатайдарбыт олус үчүгэйдэр, өйдөнөр гына быһаараллар уонна барытын үөрэтэллэр. Мин лааҕырга бастакыбын сырыттым уонна олус сөбүлээтим. Лааҕырбар өссө да кэлиэм дии саныыбын. Эһиил көрсүөххэ диэри!
Тимур ФЕДОРОВ, 9-с “б” кылаас гимназиһа:
– Мин гимназиябыт “Медиа-сайын” лааҕырыгар сылдьан элбэх саҥаны биллим-көрдүм. Хаартыскаҕа түһэрэргэ ракурсу буларга, видеоҕа ханнык дьүһүнү таларга, хаартыскалары таҥан видео оҥорорго үөрэнним. Лааҕырбыт өйдөбүнньүк хаартыскаларын таҥан видео оҥордубут. Лааҕырга элбэх табаарыстанным. Таһырдьа элбэхтик сүүрэн-көтөн оонньоотубут, футболлаатыбыт. Лааҕырга сылдьаммын сайыҥҥы сынньалаҥым үчүгэйдик баран иһэр.
Дьэ, ити курдук “Уолан” гимназия оҕо сайыҥҥы сынньалаҥын тэрийиигэ тиһиктээх үлэтин биир умнуллубат кэмэ элэс гынна. Лааҕыр үлэһиттэрин айымньылаах үлэтин түмүгэр астыммыт, дуоһуйбут оҕолор санаалара чахчы да сонун, сэргэх үлэ ыытыллыбытын кэрэһилииллэр.
Наталия Бурцева, “Уолан” түмэл эйгэ салайааччыта