Тапталлаах хаһыаппыт 90 сыллаах үбүлүөйүн көрсө ааҕааччыларбытыгар хоһоон күрэһин биллэрбиппит. Бүгүн, улуус хаһыата бастакы нүөмэрэ тахсыбыт күнүгэр, күрэспит кыайыылаахтарын быһааран, эһиги дьүүлгүтүгэр таһаарабыт.
Күрэскэ барыта 14 ааптартан ис сүрэхтэн тахсар истиҥ тыллардаах, баҕа санаалардаах 18 хоһоон киирдэ. Дьүүллүүр сүбэ биир санаанан Өнөр нэһилиэгин олохтооҕо Анатолий Черноградскай “Утум салҕанар” хоһоонун кыайыылаах оҥорорго быһаардыбыт. Иккис миэстэни Лөгөй нэһилиэгиттэн Валентина Бурнашева “Ааҕааччыҥ аатыттан эҕэрдэ” хоһоонун таллыбыт уонна үһүс миэстэни Өлтөх нэһилиэгиттэн Александра Местниковаҕа – Сандаараҕа биэрэбит. Хоһоонньуттар ортолоругар бар дьон билиниитин ылбыт суруналыыс, суруйааччы дьон кытыннылар, онон кинилэр айымньыларыттан биири талан, Ульяна Бурнашеваҕа-Уйанаҕа анал бирииһи олохтоотубут.
Утум салҕанар
Анатолий Черноградскай
Биригэдьиир буоста аҕалбыт күнүгэр
Баараҕай күөх тиит лабаатын күлүгэр
«Бассабыыктыы тэрийээччи» хаһыатын
Бүөтүкэ эһэм ааҕара бары балаһатын.
Онно баара дойдуга туох буола турара,
Оройуоҥҥа,колхозка үлэ хайдах барара,
От былаана төһө туолан эрэрэ,
Ордук ким, хайдах үлэлээн иһэрэ.
Үлэ үөһүгэр даҕаны сырыттар мэлдьитин,
Үөрэҕэр да куруутун «Ленинец» сирдьитин
Үгүстүк олоҕор туһана сатыыра,
Үтүөкэн сүбэлэри ылынан өйүгэр хатыыра.
Сыллар уу сүүрүгүнүү бэрт да түргэнник,
Субуруһан аастылар, ол эрээри биир кэлимник
Сайдыы суолун тутуһан «Ленинскэй тэрийээччи»
Саҥалыы айара-тутара, сырдатара дэлэччи.
Аҕабыт, эһэбит суруйар баҕа санаата туолбута,
Аныгы «Мүрү саһарҕатын» кэрэспэдьиэнэ буолбута.
Аҕабыт ыра санаатын билигин оҕолоро, сиэннэрэ салгыыбыт,
Айар кэлэктиипкэ, бөрүөҕүт сыппаабатын диэн алгыыбыт!
Ааҕааччыҥ аатыттан эҕэрдэ
Валентина Бурнашева
«Бассабыыктыы тэрийээччи» диэн
Бастакы ааккынан биллэҕин,
Бараммат сонуҥҥун тиһэҥҥин
Бар дьоҥҥор үөрүүнү тиэрдэҕин.
Тоҕус уон сыл анараа өттүгэр
Туолбута норуотуҥ ырата,
Муус устар төрдүстүүр күнүгэр
Баар буолбута оройуон хаһыата.
Хомунньуус баартыйа ыйыытын
Хомуйан сырдатан иһэриҥ,
Холкуостаах үлэтин, кыайыытын
Холобур гынаҥҥын тиһэриҥ.
Дойдубут олоҕун-дьаһаҕын
Дьоһуннук суруйан тиэрдээччи,
Эн этиҥ, сэбиэскэй хаһыаппыт
Эрэллээх «Ленинскэй тэрийээччи».
Уот сэрии, хоргуйуу кэмигэр
Ураты ирдэбил буолбута,
Бар дьонуҥ, норуотуҥ иннигэр
Баараҕай сорудах турбута.
Кырдьыгы баарынан арыйыы,
Кыргыһыы хаамыытын сырдатыы,
Үлэһит тыыл дьонун суруйуу,
Өстөөххө өһүөнү үөскэтии.
Улуукан Кыайыыны уһансан
Уус Алдан, кылааккын укпутуҥ,
Эрэллээх хаһыаккар сурутан
Эйэлээх олоҕу туппутуҥ.
Ханна да сылдьаммын билигин
Тапталлаах улууһум хаһыатын
Куйаар киэҥ дуолугар киирэммин
Астына сонуҥҥун ааҕабын.
«Мүрү саһарҕата» хаһыатым,
Бу бэлиэ күҥҥүнэн эҕэрдэ!
Айхалбын, алгыспын аныыбын
Ааҕааччыҥ аатыттан эйиэхэ!
Хаһыатым барахсан
Александра Местникова-Сандаара
Олоҕу анааран көрөрү,
Үлэһит хоһуун да дьону
Сырдатан кэллэҕэ күн бүгүн
Үтүмэн сонуннаах хаһыатым.
Дойдуга уостубат тапталы
Бу хаһыат нөҥүө көрөбүн,
Киэн туттар кэскиллээх үлэни
Бу хаһыат нөҥүө билэбин.
Сомсорум тыа сирин уйгутун,
Отчут-масчыт ситиһиитин,
Куйаас-тымныы быыһыгар
Турууласпыт үлэтин түбүгүн.
Илгийэр алаас ахтылҕана –
Дойдубут быстыбат сонуна,
Ыраах тэйэ барбыт күүтэрэ,
Хаһыата күндү да буолара.
Сэрии ыар сүтүк сылларын
Элбэҕи ааҕарым мин манна:
Ытыктыыр, махтанар тыллары
Сүрэхпэр иҥэрэн кэллэҕим.
«Кулуһун» балаһа сэгэтэн
Алааһым дуолугар илдьэрэ,
Абылыыр буолаллара угуйа
Хоһоон эриэккэс тыллара.
Сайда тур, “Мүрү саһарҕата”,
Тапталлаах дойдум хаһыата,
Өрүү күүтүөм сонуҥҥун,
Быстыбат үтүөкэн сэһэҥҥин.
Кэтэһиэм өбүгэм үгэһин
Наардааҥҥын сэһэргиир буоларгын,
Сахам сайаҕас ийэ тылын
Харыстыыр, угуттуур аналгын.
Өрөгөй, эйиэхэ, хаһыаппар!
Ульяна Бурнашева-Уйана
Эҕэрдэ, өрөгөй күҥҥүнэн
Эйиэхэ, тапталлаах хаһыаппар!
Олоҕу, үлэни күөттээҥҥин,
Оччоттон баччаҕа кэлбиккин.
Улууспут бастакы хаһыата,
«Бассабыыктыы тэрийээччи» диэн
Банаардаах сырдыгы тарҕатан,
Бар дьоҥҥо сонуннаан барбыккын.
Хаһыаппыт!
Сахалыы тылынан сайдыыны
Саҥалыы тутулу көҕүлээн,
Баартыйа уурааҕын тарҕатан,
Бассабыык бастыҥа буолбутуҥ.
Холкуостаах Москуба куоракка
Калининтан уордьаны туппут,
Дьөгүөрэп оскуола туттарбыт,
Тыраахтар диэн көлө соһуппут…
Хаһыаппыт!
Сут, кураан, уот сэрии кэмигэр
Сүрэҕи, санааны чэпчэппит
Байыаннай хамсааһын хардыытын
Бараммат сонунун тарҕаппыт.
Сэбиэскэй олоҕу тутууга
Күүрээннээх үлэни көҕүлээн,
Үлэттэн дьоруойдар үүнэннэр
Үтүөкэн холобур буолбуттар.
Хаһыаппыт!
Күн бүгүн Мүрүбүт үрдүнэн
Саһарҕа кэриэтэ сандааран
Улууһу куйаарга кынаттаан,
Сибиэһэй сонуну ситимниир.
Инчэҕэй тирбэҕэ быстыбат,
Иҥиирдээх сап эмиэ тулуһар,
Элбэх да эрэйи көрсөҥҥүн,
Өрөгөй ырыатын ыллаттыҥ.
Хаһыаппыт – сахалыы саҥабыт,
Хаһыаппыт – инники сайдыыбыт,
Хаһыаппыт – күүтүүлээх ыалдьыппыт,
Хаһыаппыт – бар дьоммут махтала!