Бу 64 харахтаах саахымат дуоската – өй-санаа, толкуй, тулуур хонуута. Биир сыыһа хамсаныы сыаната сүүһүнэн чаастаах дьарыкка тэҥнэһэр. Онон саахымат эйгэтигэр алҕас табыллыы диэн суох, барыта чопчу өй үлэтиттэн, дьаныардаах дьарыктан тахсар.
Урукку өттүгэр, омос санаатахха, маннык уустук интеллектуальнай спорт көрүҥүнэн астан эрэр баттахтаах аҕам саастаах дьон аралдьыйарыгар, өйдөрүн сыппаппаттарыгар наада эбит курдук өйдөбүл баар эбит буоллаҕына, билигин бу көрүҥ оҕолор ортолоругар сайдара тоҕоостоох. Тоҕо диэтэр, цифровой технология сайдан информация балысханнык киирэ турар кэмигэр билиҥҥи оҕолор сөкүүндэ аайы уларыйа турар хартыыналаах тэттик түргэн роликтарга үөрэннилэр. Ол олоҕу көрүүлэригэр, олоххо сыһыаннарыгар хайдах дьайан тахсыаҕай? Онон билигин кэлэр кэскилбит, үүнэр көлүөнэбит – оҕолорбут – болҕомтолорун сайыннарар саамай тутаах сорукпут буолуохтаах. Маныаха саахымат биир сүрүн ньыма буолар диэтэхпитинэ сыыспаппыт.
Оччолорго, 2023 сыллаахха, сэтинньигэ, Арчылаана оҕо саадыгар сылдьар кэмэ этэ. Төрөппүттэрэ “саахымакка икки миэстэ баар” диэн биллэриини ааҕан, тута Михаил Ушницкайга дьарыкка суруйтараллар. Онтон ыла кырачаан кыыс саахымат дьиктилээх эйгэтигэр умсугуйан туран, секцияҕа биир да көтүтүүтэ суох күн бүгүҥҥэ диэри бэриниилээхтик дьарыктанар.
Бүгүн улууспут биир бастыҥ кырачаан саахмаччытын туһунан билиһиннэриим. Мүрү 2-с №-дээх оскуолатын 2-с кылааһын бүтэрбит Арчылаана Протопопова бу күннэргэ Благовещенскай куоракка буолбут “Амурский Берег – 2026” Бүтүн Россиятааҕы турнирга, бэйэтин саастыылаахтарыгар бочуоттаах үһүс миэстэни ситиһэн үөрэн-көтөн кэллэ.
Баара-суоҕа тоҕус саастаах Арчылаана улахан ситиһиилэрин ааттаатахха, былырыын олунньуга Саха Республикатыгар бастыыр иһин күрэскэ тоҕус саастаах кыргыттар ортолоругар муҥутуур кыайыылааҕынан тахсыбыта. Онтон ыам ыйыгар Кострома куоракка буолбут Россия турнирыгар кыттан уопутун хаҥаппыта. От ыйыгар «Кулунчук – 2025» республикатааҕы күрэскэ кыайыы өрөгөйүн билбитэ. Эмиэ ити ый Владивосток куоракка буолбут Россия кубогын иһин күрэскэ иккис миэстэни ылбыта. Оттон быйыл ыам ыйыгар Республикатааҕы квалификационнай турнирга кыттан III спортивнай разряды толорбута уонна онтун туоһулаан Россия турнирыгар миэстэлэспитэ Арчылаанаҕа улахан кыайыы, ситиһии буолар. Арчылаана үөрэҕэр туйгун буолара саахымат туһунан эмиэ элбэҕи этэр.
Кини ийэтэ Мария Протопопова кыыһын дьарыгын туһунан маннык кэпсиир:
Саахымат ситиһии үөрүүтүн биллэрдэ. Күрэскэ 12 саастарыгар диэри кыргыттар киирсиилэригэр Арчылаана бэйэтин сааһыгар үһүс миэстэни ылан, чахчы үүнэ сайдыбытын, билиитин, сатабылын көрдөрдө. Маннык күрэстэр, араас сирдэргэ сылдьыылар, хас биирдии оҕоҕо сайдарыгар, сатабылын үрдэтэригэр, олоххо дьулууру иҥэрэргэ олус наадалаахтар, туһалаахтар. Ону төрөппүт киһи өйүүрэ-өйдүүрэ ситиһиигэ эрэ буолбакка, оҕо киһи буола иитиллэн тахсыытыгар тирэх, укулаат буолара саарбаҕа суох. Онон, оҕобор өйөбүл буоламмын, кинини кытта тэҥҥэ хардыылыырбыттан үөрэбин. Бу ситиһиигэ Арчылаана тренерэ, уһуйааччыта Михаил Ильич сүҥкэн кылаатын киллэрдэ. Кини бэйэтин дириҥ билиитин-көрүүтүн, уопутун үллэстэн, оҕолору үөрэтэн, сайыннаран, маннык үрдүк түмүктэри ситиһэргэ көмөлөспүтүн иһин улахан махталбытын тиэрдэбит! Арчылаанабатыгар инникитин даҕаны саахымат аартыгар саҥа ситиһиилэри, күүстээх санааны уонна кыайыыны баҕарабыт! Дьарыгар интэриэһэ өссө эбиллэн иһэригэр.
Ити курдук кырачаан сааһыттан саахымат киэҥ далайыгар умсугуйбут Арчылаана Протопопова өссө да дьаныардаахтык дьарыктанан, үрдүктэн-үрдүккэ дьулуһан биллэр саахымаччыт буолан улууспут, республикабыт, дойдубут аатын өссө ааттатыаҕа диэн эрэнэбит уонна олоҕу тутуһар чэгиэн-чэбдик өйдөөх-санаалаах киһи буола улаатарыгар саарбахтаабаппыт.
Мария АРГУНОВА