Бороҕон сэлиэнньэ төрүттэммитэ 60 сылыгар аналлаах ыһыахха Мүрү нэһилиэгэр паарканы саҥардыы үлэтэ ыытыллан, саҥа кэрэ көстүүлээх объектар тутулланнар, дьон-сэргэ үөрэ-көтө сырытта. Мантан сиэттэрэн паарка төрүттэммит историятын хасыһан көрөн, тугу булбуппун хаһыат ааҕааччыларын кытта үллэстэргэ сананным. Кыраайы үөрэтээччилэр, историктар өссө хасыһан, дириҥэтэн суруйуохтара, оччотооҕу ыччат дьон ахтыыларын хаһыакка ыытыахтара диэн эрэнэ саныыбын.
Паарканы сөргүтүү үлэтин бастаан Мүрү нэһилиэгин, кэлин улуус баһылыгынан үлэлээбит В.И. Аммосов саҕалаабытын бары истэ-билэ сылдьабыт. Оттон паарка төрүттэниитэ туохтан саҕаланна этэй? Үлэһиттэр депутаттарын Уус Алдан оройуонунааҕы Сэбиэтин исполкома 1959 с. от ыйын 23 к. мунньаҕар паарканы уонна стадиону тутуу сметатын уонна үбүлээһинин бигэргэтии туһунан 179 №-дээх быһаарыыны ылыммыт. Ол сүнньүнэн паарка бастакы сүрүн объектара 1959-1960 сылларга тутуллубуттара. Оччолорго партия райкомун I сэкирэтээринэн Н.В. Атласов, райсовет бэрэсс. П.В. Бурцев, райкомол I сэкирэтээрдэринэн Павел Павлов, Аполлон Емельянов, 1960 сыллаахха тэриллибит Мүрү сельсоветын бэрэссэдээтэлинэн В.С. Сивцев үлэлээбиттэрэ. Уус Алдан оройуонунааҕы «Ленинец» хаһыат 1959 сыл балаҕан ыйын 25 күнүнээҕи нүөмэригэр паарка уонна стадион тутуутун хамыыһыйатын бэрэсс., оройуоннааҕы ойуур хаһаайыстыбатын начаалынньыга, биллэр хайыһардьыт Афанасий Артемьев «Парка уонна стадион тутуутугар бары күүһү» диэн төбөлөөх ыстатыйата бэчээттэммит:
«Быыбардааччылар биэрбит накаастарыгар олоҕуран, II Лөгөй нэһилиэгин Сэбиэтин исполкома оройуон киинигэр культура уонна сынньалаҥ пааркатын итиэннэ стадион тутуутун ыытарга инициатива көтөхпүтэ. Бу боппуруос райсовет исполкомугар дьүүллэһиллэн биһирэммитэ уонна итиниэхэ үп сметата оҥоһуллан бигэргэтиллибитэ. Ити смета быһыытынан паарка оҥоһуутугар 118 тыһ. солк., стадион тутуутугар 75 тыһ. солк. үп көрүллүбүтэ. Оттон сайыҥҥы кинотеатр, үҥкүүлүүр площадка тутуутугар 77 тыһ. солк. бэриллибитэ. Итини таһынан райпотребсоюз, Мүрү сельпотун, сибээс хонтуоратын иһинэн, кинилэр бэйэлэрин үптэринэн закусочнайдары, ларектары тутуу үлэлэрин ыыталларыгар сорудахтаммыта. Паарка уонна стадион тутуутун үлэтин быйылгы дьылтан саҕалааһын соруга туруоруллубута. Онуоха 58 тыһ. солк. үп бэриллибитэ. Бу үлэлэри тэрийэн ыытарга 5 киһиттэн састааптаах хамыыһыйа тэриллибитэ.
Ити хамыыһыйа тэрийиитинэн уонна общественность кыттыытынан паарка уонна стадион миэстэтэ олоччу бүтэйдэннэ. Стадион 3,5 гектардаах миэстэтигэр кустардааһын, дискалааһын уонна грейдэрдээһин үлэлэрэ ыытылынна. Оттон 1350 метр сиргэ аллея уонна оһуохайдыыр миэстэ солонно. 150 миэстэлээх кинотеатр, 300 киһиэхэ сөптөөх үҥкүүлүүр площадка акылааттара хаһылынна. Бу күннэргэ 2 тыһ. миэстэлээх көрөөччүлэр трибуналарын акылаатын хаһыыта, киирии аарка, спортсменнарга аналлаах тутуулар уонна стадион миэстэтин көннөрүү, паарка миэстэтин сыыһын ыраастааһын о.д.а. үлэлэр ыытыллаллар. Парка уонна стадион тутуутугар оройуоннааҕы промкомбинат, райпотребсоюз автотранспорынан улахан көмөнү оҥордулар. Ити курдук аптека, санэпидстанция үлэһиттэрэ, Мүрү орто оскуолатын кэлэктиибэ хас да төгүллээн маассабай субуотунньуктарга актыыбынайдык кытыннылар. Соторутааҕыта комсомол райкомун бюрота «Оройуон киинигэр стадион, паарка тутуутун уонна онуоха комсомольскай тэрилтэлэр соруктарын туһунан» боппуруоһу дьүүллэстэ».
Паарканы, стадиону тутууга Мүрү олохтоох сэбиэтэ быһаччы кыттыбыта. Мүрү сельсоветын бастакы бэрэссэдээтэлинэн 1960-1962 сс. Василий Сивцев үлэлээбитэ. Салайар үлэҕэ уопуттаах Василий Спиридонович Мүрү сэбиэтигэр быыбарданаат даҕаны бастакы уочараттаах дьаһалынан бөһүөлэги тупсарыыны былааннаахтык ыыппыта. Бөһүөлэк сыыйа сэргэхсийэн барбыта.
Кини ыытыллыбыт үлэ туһунан суруйбут отчуоттуур справкатын сэттис пуунугар маннык бэлиэтээһини оҥорбут:
«Оройуон киинигэр райсовет исполкомун от ыйын 23 к. 1959 с. быһаарыытынан оччотооҕуга II Лөгөй, билиҥҥитэ Мүрү сэбиэтигэр саҥа паарканы, стадиону тутарыгар соруйбуттара. Итиннэ 124 691 солк. үлэ ыытылынна, танцевальнай площадкаҕа ыытыллыбыт үлэни киллэрдэххэ, 160 тыһ. үлэ ыытылынна. Итини таһынан субботниктар ыытыллыбыттара, олор истэригэр: а) кинотеатр – 48 720 солк.; б) киирэр аарка тутуута – 19 500 солк.; в) олбуорданна 500 пог. метр – 23 400; г) 2 уборнай – 7 871 солк.».
Кини кэнниттэн 1962-1963 сс. сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит Роман Готовцев паарка, стадион тутуутугар дьону түмэрин таһынан тус бэйэтэ тиийэн үлэлиирин туһунан төрөппүт кыыһа Нина Готовцева ахтыбыт:
«Киэһээтин үлэтин кэнниттэн, бэл өрөбүл күннэригэр, сүгэтин, эрбиитин туппутунан тахса турара. Паарка тутуллан бүппүтүгэр наһаа үөрбүтэ. Манна араас спортивнай күрэхтэһиилэр ыытыллаллара. Кини оҥорсубут пааркатыгар эрчиллибит спортсменнар ситиһиилэриттэн астынабын».
«Ленинец» хаһыат 1960 сыл от ыйын 15 күнүнээҕи 57№-гэр Е. Гаврильев «Саҥа парка, саҥа стадион тутуллар» ыстатыйатыгар үлэ хаамыытын туһунан маннык суруллубут.
«Бу улахан кэскиллээх тутууну ыытыыга смета быһыытынан 380 тыһ.солк. көрүллүбүтэ. Онтон кылгас кэм иһигэр 125 тыһ. солкуобайдаах үлэ ыытылынна. 1900 метр эргимтэлээх олбуор оҥоһуллубутуттан 380 метр усталаах сиргэ хаптаһын саалынна. 3,5 гектардаах сир маһа ыраастанан, сирэ дэхсилэннэ, 1550 метр усталаах аллея маһа ыраастанна, пааркаҕа тахсар суол оҥоһулунна. Бу күннэргэ 18 500 солк. парка арката оҥоһулла турар. Быйыл стадион уонна аллея ньуурдарын бүтэһиктээхтик дэхсилээһин, үҥкүүлүүр площадканы ситэрэн оҥоруу, олбуор хаптаһынын саайыы ыытыллан бүтэрэ сабаҕаланар. Маны таһынан райпотребсоюз бэйэтин күүһүнэн икки киосканы уонна сайыҥҥы остолобуойу, оттон сибээс оройуоннааҕы хонтуората кинигэ, сурунаал, хаһыат атыылыыр киосканы тутуохтаахтар. Онон кэлэр сайыҥҥыттан ылата саҥа парка, саҥа стадион толору оҥоһуллан, ситэриллэн үлэҕэ киириэхтээх. Итинэн аны сайыҥҥы спартакиаданы саҥа стадиоҥҥа көрүөхпүт. Маныаха 80 тыһ. солкуобайдаах, 2 тыһ. миэстэлээх сүдү улахан трибуна көрөөччүлэр олороллоругар ананан оҥоһуллуохтаах».
Бу тутууну ыытыыга оройуон хомсомуола, ыччата улахан үлэни ыыппыттарын туһунан райкомол II сэкирэтээринэн үлэлээбит Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала И.Н. Данилов «Бороҕоҥҥо паарка тутуутун ыччат көҕүлээбитэ» диэн ахтыыта улуус хаһыатын 2016 с. балаҕан ыйын 23 к. №-гэр бэчээттэммитэ. Иван Николаевич паарканы, стадиону тутууга үлэлэспит дьон ааттарын ыйан туран суруйбута сыаналаах матырыйаал буолар.
«Уус Алдан оройуонун хомсомуола, ыччата 1958 сыллаахха өрөспүүбүлүкэҕэ икки сыллаах култуура похуотун биллэрэргэ ыҥырыы көтөхпүттэрэ, ол чэрчитинэн паарка уонна стадион тутуугар ыччат дьон кыттыыта тэриллибитэ. Кэрэ оҥоһуулаах пааркаҕа киирэр арканы Михаил Тролуков баһылыктаах промкомбинат уустара туппуттара. Паарка хоту өттүгэр стадион тутуутун оройуон спортсменнара, эдэр дьон көҕүлээбиттэрэ. Мүрү орто оскуолатын учууталлара Иван Кондратьев, Федор Готовцев, успуорду тэрийээччи Андрей Протопопов стадиону тутууга ылсан үлэлээбиттэрэ. ДОСААФ, спорткомитет тиир оҥорбуттара. Паарка саҕаланыытыгар аркаттан иһирдьэ киириигэ Кыайыы ыһыаҕар туруоруллубут 26 сэргэни аллея икки өттүгэр анаан аҕалан олордубуттара. Оччотооҕуга биһиги үлэбитин сэргээн оройуон-оройуон аайыттан Уус Алдан комсомолецтарын икки сыллааҕы культпохуокка ыытар үлэлэрин билсэ кэлэр кэмнэригэр, биир саамай киэн тутта көрдөрөр, кэпсиир үлэбитинэн паарка тутуута буолбута. 1960 с. далааһыннаах үлэ түмүктэммитэ. Ыһыах буолуон аҕай иннинэ өрөспүүбүлүкэ комсомолларын ыҥырыыларынан ыччаты производствоны салайыыга диэн таһаараннар, райкомол I сэкирэтээрэ П. Павлов П. Заболоцкай аатынан холкуоска, мин, II сэкирэтээр, Суоттуга Энгельс аатынан холкуоска бэрэссэдээтэли солбуйааччынан ананан тахсыбыппыт. Хомсомуол райкомун бюротун чилиэнин быһыытынан бу паарка үөрүүлээх аһыллыытыгар ыҥырыллан кыттыбытым. Паарка кэнники ситэриллэн-хоторуллан, Саха сиригэр аҕыйах оройуоҥҥа баар паарка этэ, быһыыта».
Бороҕоҥҥо саҥа паарка уонна стадион тутуутугар оройуон уопсастыбаннаһа, эдэриттэн эмэнигэр тиийэ, көхтөөхтүк кыттыбыт. Ол түмүгэр тулалыыр айылҕатын курдук кэрэ оҥоһуулаах паарка, стадион үлэҕэ киирбиттэр.
Елена Сыроватская, уопсас. кэрэсп.