Саҥа дьыл уһун өрөбүллэрин кэннэ үлэ нэдиэлэтин тиһэх күнэ үүннэ. Бээтинсэ… Үлэ үгэннээх чэппиэр уонна өрөбүл саҕаланыыта субуота икки ардыларынааҕы туох күнүй?
Бээтинсэ култуураны, итэҕэли, олоҕу-дьаһаҕы кытта ыкса ситимнээх. Сорох дойдуларга бээтинсэҕэ үлэ атын күннэриттэн атыннык, көҥүллүк таҥнары көҥүллүүллэр. Итэҕэлгэ сыһыаннаан эттэххэ, православнай итэҕэллээх дьон бээтинсэҕэ эти, сымыыты, үрүҥ аһы аһыыртан туттуналлар. Ислам итэҕэллээхтэргэ бу күн Аллах аан дойдуну айан бүтэрбит күнүнэн ааҕыллар. Онон таҥара дьиэлэригэр үҥэллэр. Иудуизмҥа Дури, Парвати, Гаури диэн таҥараларын суолталыыллар. Христианствоҕа Улуу бээтинсэ Иисус Христоһу кириэскэ тиириини кытта ситимнээх.
Туох үгэһи тутуһалларай? Илиҥҥи славяннарга — баһаар, атыы-тутуу күнэ. Баайар, сууйар, сири тыытар көҥүллэммэт. Сорох култуураларга айанныырга, урууну тэрийэргэ табыгаһа суох күнүнэн ааҕыллар. Оттон сорохторго — ыһыы үлэтин ыытарга, төрөөһүҥҥэ табыгастаах күн. Норуот өйдөбүлүгэр Сибэтиэй Параскева Бээтинсэ уруулары уонна оҕо төрөөһүнүн таҥаратын быһыытынан ылыныллар.
Аныгы култуураттан ыллахха, бээтинсэ күн Америкаҕа чэпчэтиилээх атыы-тутуу күнүнэн биллэриллэр. Ону “хара бээтинсэ” диэн ааттыыллар. Дьон бу күнү олус сөбүлүүр. Нууччаҕа “семь пятниц на неделе” диэн этиини санаатын хаста да уларытар киһиэхэ сыһыаннаан тутталлар. Бээтинсэ 13-с күнүн тоҕо эрэ дьоло суох күнүнэн ылыналлар.
Бээтинсэ ускуустубаҕа уонна литэрэтиирэҕэ хайдах ахтылларый? Биллэрин курдук, Даниэль Дефо “Робинзон Крузо” романыгар Робинзон доҕорун аата — Бээтинсэ. Роберт Хайнлайн “Пятница, которая убивает” диэн романыгар сүрүн дьоруой Пятница диэн ааттаах.
Ити курдук, мэлдьи кэтэһэр бээтинсэбит көннөрү халандаар күнэ эрэ буолбатах, дириҥ историческай уонна итэҕэлгэ сыһыаннаах суолталаах. Бээтинсэнэн! Өрөбүл күннэр ситиһиилээхтик аастынар!
Уйаара КУСТУК.