Атырдьах ыйын сайыҥҥылыы холку-наҕыл, чуумпу, сылаас күнүгэр Бороҕонтон «Умсулҕан» кэллиэксийэһиттэр түмсүүлэриттэн алтыа буолан Тулунаҕа айан суолун туттубут. Үлэ бэтэрээнэ, 2-с Лөгөй нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, СӨ култууратын туйгуна, «СӨ социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытыгар кылаатын иһин» үрдүк бэлиэлээх өрөспүүбүлүкэҕэ, улууска ырыанньыктарынан киэҥник биллибит Мариса Васильева кэллиэксийэтин, бу дьарыкка ситиһиитин кытта билсиһии сүрүн сыалбытынан буолла.
Бэрт түргэнник сыыйылыннаран Тулунаҕа тиийэн наадалаах киһибит дьиэтин таһыгар тохтоотубут. Олбуор иһигэр остуол тардыллыбыт, ол тула дьахталлар үмүөрүһэллэр, видеоҕа да устааччы баар. Хайдах эрэ бырааһынньыкка кэлбит курдук сананныбыт, үөрүү долгуна саба кууста. Үргүлдьү дьиэҕэ ааһан билсиһии буолла. 2-с Лөгөй нэһилиэгин «Эркээйи» кэллиэксийэһиттэр кулууптарын чилиэннэрэ көрсүһүүнү тэрийиигэ аҕа саастаах дьүөгэлэригэр, ытык сүбэһиттэригэр Мариса Евсеевнаҕа күүс-көмө, өйөбүл буолбуттар.
Дьиэ биир хоһугар ыскааптарга үксэ муусукаҕа, искусствоҕа аналлаах статуэткалар, оонньуурдар, значоктар ууруллубуттар, кыра остуолга аккырыыккалар, бэл үгүс элбэх кэмпиэт суута, паапкалар көрдөрүүгэ сыталлар. Мариса Евсеевна: «Найахыга үөрэппит учууталым, сүгүрүйэр киһим Василий Степанович Парников бэлэхтээбит музыкальнай копилкатын харыстаан илдьэ сылдьабын», – диэн баран тыаһатан иһитиннэрбитигэр оҕолуу үөрдүбүт. «Уһуйаан оҕолоро бу оонньуурдары олус сэргээн көрөллөр», – диэн эбэ киһи ис сүрэҕиттэн иэйэн сылаастык мичээрдээн ылар.
Мариса Евсеевна дьаныһан туран араас ырыанньыктары муспутун олоҕун биир ситиһиитинэн ааҕар. «Кэллиэксийэбинэн дьоҥҥо-сэргэҕэ биллибитим», – диир. Баай кэллиэксийэтин, үгүс толкуй кэнниттэн 2023 сыллаахха СӨ Национальнай бибилэтиэкэтигэр туттарбыта. Тутуһуу испииһэгэр 1129 ырыанньык суруллубут. Кэлин эбэн 40-тан тахса ырыанньыгы ыыппыт. Бу сөҕүмэр үлэтин билигин өрүү ахтар-саныыр, астынар. Билигин да араас сирдэртэн ырыаны ыйыталаһан төлөпүөннүүллэр, сураһаллар диир.
Өссө биир интэриэһинэй дьарыгынан Мариса Евсеевна уопсастыбаннай кэрэспэдьиэн быһыытынан нэһилиэк олоҕун-дьаһаҕын сырдатыыта буолар. «2-с Лөгөй нэһилиэгэ хаһыат страницаларыгар» диэн ааттаан өрөспүүбүлүкэ, улуус хаһыаттарын матырыйаалларын тиһэн түөрт халыҥ паапканы олохтоох бибилэтиэкэҕэ туттарбыт. Билигин 5-с чааһыгар үлэлэһэ сылдьар. «Сэмэнчикпин таптыыбын» (2016), «Үтүө санаа ыллыгынан» (2018), «Халдьаайыбын ахтабын» (2020) кинигэлэри суруйбута. Маны тэҥэ оҕолоругар, сиэннэригэр, кэнчээри ыччатыгар анаан «Эбээ Мариса Евсеевна олоҕун остуоруйата» диэн икки түһүмэхтээх халыҥ паапка тухары үлэтин, олоҕун туһунан, онно эбии бэйэтин хаһыакка суруйууларын киллэрэн элбэх хаартыскалаах үлэни толорбут. Мантын салҕаан үһүс түһүмэҕэр үлэлэһэ сылдьарын сэһэргээтэ. Наһаа ыраас, үчүгэй буочарынан суруйан ахтыыларын, санааларын тиһэн оҥорбута сиэннэригэр күндү бэлэх буолуоҕа. Мариса Евсеевна эдэр дьоҥҥо туһаайан: «Хаартыскалары, дьоҥҥут туттубут малларын быраҕымаҥ, харыстааҥ. Бу кэннэ киһиэхэ сырдык өйдөбүлү биэрэр, ааспыты санатар суох», – диэн олоҕун биир сүрүн дьарыгын түмүгүнэн бэйэтин санаатын тиэрдэр.
Сэмэй үлэһит, өрүү мичээр аргыстаах, сырдык сэбэрэлээх тыа сирин дьоһун толкуйдаах дьахтара олоҕу симии, киэргэтэ сылдьарын көрөн, киҺи сөҕөр үлэтин кытта билсэн, астынан, айаммыт суолун туттубут.
Елена Сыроватская, уопсас. кэрэсп.