Мин алтынньы ортотугар 14 сааспын туолаат, комсомолга киирээри оскуола бастакы сүһүөх комсомольскай тэрилтэтигэр сайабылыанньа биэрдим. Аны ол сайабылыанньаны кытта хайаан да бу киһи комсомол буолуон сөптөөх диэн рекомендация баар буолуохтаах. Коммунист киһи биэрдэҕинэ биир рекомендация сөп буолар эбэтэр икки комсомол чилиэнэ рекомендация биэриэхтэрин сөп. Дьэ, итинник докумуоннардаах буоллаххына комсомолга киирэҕин. Оччолорго пионер кэнниттэн тута комсомолга киирии буолар этэ. Комсомолга киирии күүтүүлээх этэ,ордук кыыс аймахха. Уолаттар үгүстэрэ наһаа киирэ сатаабаттар этэ. Кэлин кэпсээтэхтэринэ, армияҕа баралларыгар комсомолга киллэрэн баран ыыталлар эбит эбэтэр армияҕа тиийдэхтэринэ барыларын биирдэ киллэрэллэрэ үһү.
Сайабылыанньа биэрэн баран, комсомол Устаабын үөрэтии саҕаланар. Сыыспатах буоллахпына, комсомол 9 эбээһинэһин, 6 быраабын толору нойосуус билэр буолабыт. Демократическай централизм туһунан хайаан да билэбит. Аны комсомол историятын туһунан, ханнык ордены хас сыллаахха туох иһин ылбытын сиһилии эппиэттииргэ бэлэм буолуохтаахпыт. Ону таһынан аан дойду балаһыанньатын эмиэ ыйыталлар. Онно эмиэ бэлэм буолабыт.
Дьэ, онтон Комсомол күнүн иннинэ экзамен курдук оскуола комсомольскай тэрилтэтин иннигэр киирэн, ити билиибитинэн хас биирдии ыйытыыга толору эппиэт биэрэбит. Ити кэнниттэн биирдэ комсомол райкомугар оскуола комсомольскай тэрилтэтэ мэктиэлээн ыытар.
Биһиги комсомолга киириэхпит иннинээҕи сылларга комсомолга киирээччилэр Бороҕоҥҥо, райкомолга бэйэтигэр тиийэн киирэллэрэ. Биһиэхэ райкомоллар бэйэлэрэ тиийэн кэлбиттэрэ. Оччолорго райкомол сэкирэтээринэн Зинаида Дмитриевна Винокурова үлэлиир этэ. Кини баарын чуолкай өйдүүбүн. Үһүөлэр быһыылаах этэ. Аны ол саҕана нэһилиэк электрическэй станцията умайан хаалан, нэһилиэк Ильич уота суох олороро (түүлээхтэр өйдүүргүт буолуо, биир сыл чүмэчинэн уонна кыраһыын лаампатынан сырдатынан кыстаабыппыт). Онон комсомолга киириибит эбиэттэн киэһэ, үөрэх кэнниттэн, хараҥарыыта буолбута. Мин кабинекка киириибэр хараҥаран, чүмэчи умаппыттар этэ.
Бары биирдии киирэн, комсомолга киирэргэ тургутууну ааспыппыт кэнниттэн комсомольскай билиэппитин туттаран баран, Зинаида Дмитриевна эҕэрдэлээн уоттаах-төлөннөөх тыллары эппитэ. Ол тыл этэ турара харахпар билигин да көстөр.
Дьэ, ити кэнниттэн 14 сааспыттан 28 сааспар диэри уоттаах-күөстээх оччотооҕу ыччат комсомольскай олоҕо саҕаламмыта. Оскуолаҕа сылдьан, пионерскай этэрээттэргэ баһаатай быһыытынан хайаан да сыһыарыллар этибит. Мин ордук Тандаҕа икки сыл баһаатайдаабыппын наһаа үчүгэйдик саныыбын.Колодезникова Фенялыын Софронова Дунялаах кылаастарыгар баһаатайдаабыппыт. Элбэх оҕолоох кылаас этэ. Классоводтара Роза Иннокентьевна диэн учуутал этэ. Биһиэхэ наһаа үчүгэйдик сыһыаннаһан кэпсэтэр, кылааһыгар ыытар тэрээһиннэригэр ыҥыран көмөлөһүннэрэр үчүгэй учуутал этэ.
Комсомол саастарбытыгар барыбытыгар биир саамай өйдөнөр түгэнинэн сыл аайы Комсомол күнүгэр ыытыллар факеллаах шествие буолар этэ. Киэһэ хараҥарбытын кэннэ оскуола таһыгар мустан, уһун уктаах ньаалбаан кэнсиэрбэ бааҥкатыгар тирээпкэ дуу, баата дуу уган баран, онно сэлээркэ кутан уматан биэрдэхтэринэ, ол факелбытын тутан парадтаан хааман пааматынньыктарга тиийэр этибит.
Түүлээххэ Түһүлгэҕэ Ганя Старостин памятнигар тиийээччибит. Түүлээхтэн төрүттээх Ганя Старостин Аммаҕа Абаҕа сэриитигэр баара-суоҕа 19 саастааҕар үрүҥнэри кытта ытыалаһа сылдьан өлбүтэ. Абаҕа пионерскай тэрилтэтин тэрийбит комсомол этэ. Биир сыл Ганя Старостин бииргэ төрөөбүт убайа Ньукулай Старостин кэлэн тыл эппитин өйдүүбүн.
Танда оскуолатыгар үөрэнэ сылдьан, оскуола олбуоругар мустан баран, факельнай шествие оҥорон Танда музейын олбуоругар баар бандьыыттары кытары сэриигэ өлбүттэргэ аналлаах пааматынньыкка тиийэр этибит.
Оскуолаҕа үөрэнэр кэммитигэр комсомол взноһа 2 харчы, оттон университекка комсомольскай взноспут 10 харчы этэ. Группа комсора хомуйан, билеппитигэр бэчээт ууран иһэрэ.
Кэлин үөрэхпитин бүтэрэн, атын сиргэ үлэлии тиийэн баран, комсомольскай учуокка туран, ыччаты кытта тута билсэн, нэһилиэк олоҕор тэҥҥэ кыттыһан үлэлээн барарбыт. Мин учууталлыы тиийбитим кэннэ тута «Билии» уопсастыба лекторынан, «Черемушки» агитзона начальнигынан, олохтоох комсомольскай тэрилтэ бюротун чилиэнинэн анаммытым.
Комсомол саастарбытыгар бэрт элбэх субуотунньукка кыттан көхтөөхтүк үлэлиирбит. Араас кэнсиэрдэргэ кыттыы, комсомольскай мунньахтар, Ленинскэй зачеттар, конференциялар – барыта эдэр сааспыт чаҕылхай күннэрэ этилэр, комсомолу кытта сибээстээх буоланнар, комсомол саастарбыт биһиги көлүөнэҕэ үтүө өйдөбүлү хаалларбыттар.
Онон биһиги көлүөнэбитин комсомол үтүөҕэ, дойдуга бэриниилээх, хайа да үлэҕэ бэлэмнээх гына ииппит- үөрэппит ыччат бастыҥ тэрилтэтэ этэ.
Надежда Громова