Биһиги ортобутугар ситиһиилээх үлэ үөһүгэр сылдьар эдэркээн ийэ олус элбэх. Олортон биирдэстэрин – үҥкүү кэрэ эйгэтигэр үүнэр ыччаты уһуйар, тыа сирин кэскилин түстэһэр Бороҕон нэһилиэгин Тумул бөһүөлэгин олохтооҕо Елена Иванованы кытта билсиэххэ.
– Елена Дмитриевна, бэйэҥ уонна дьиэ кэргэниҥ туһунан билиһиннэрэ түһүөҥ дуо?
– Мин Чурапчы улууһун Болтоҥо нэһилиэгиттэн сылдьабын. Оскуолабын бүтэрэн баран, Бүлүүтээҕи педагогическай колледж эбии үөрэхтээһин салаатын хореограф идэтигэр үөрэнэн, талан ылбыт идэбин баһылаабытым. Онтон Уус Алдаҥҥа Курбуһах орто оскуолатыгар ананан үлэлии кэлбитим. Манна «Yрүйэчээн» үҥкүү ансаамбылын салайан үлэлэппитим, айымньылаах үлэ үөһүгэр түспүтүм. Араас таһымнаах үҥкүү күрэһигэр ситиһиилээхтик кыттан, Гран-при, I үрдэллээх лауреат, дипломант буолары ситиһэн, үлэттэн кынаттанар дьолу билбитим. Курбуһахха үлэлиир кэммэр сүрэҕим аҥаарын көрсүбүтүм. Кини эмиэ үөрэҕин бүтэрэн, аармыйаҕа сулууспалаан баран, баһаарынай чааска ананан үлэлии кэлбитэ. Кэлин кини дойдутугар Уус Алдан Бороҕон нэһилиэгэр олохсуйан, икки мааны кыыс оҕолонон олоробут. Кэргэним Иван Михайлович Бороҕон нэһилиэгин ОДьКХ тэрилтэтигэр маастардыыр.
Кыргыттарбыт Виолетта уонна Аделина – алын сүһүөх кылаас үөрэнээччилэрэ. Мин билигин В.М. Прокопьев аатынан Тумул орто оскуолатыгар иитэр үлэҕэ дириэктэр сүбэһитинэн уонна эбии үөрэхтээһин педагогунан үлэлиибин. 2021 сыллаахтан оскуола оҕолоругар «Күндээр» үҥкүү ансаамбылын тэрийэн үлэлии-хамсыы сылдьабын.
Быйыл ансаамбылбыт үбүлүөйдээх 5-с сылын көрсө, кэрэ эйгэҕэ үлэлээбитим 15 сылыгар аналлаах айар биэчэри тэрийбиппит. Саамай улахан ситиһиилэрбитинэн Россия тэбэр сүрэҕэр Москва куоракка Аан дойдутааҕы «Московское созвездие» күрэскэ I ст. лауреат, «Саас», «Праздник Терпсихоры» күрэстэргэ эмиэ I ст. лауреат, «Танцует Мюрю» өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэскэ Гран-при, «Хотугу сулуска» лауреат үрдүк аатын ылбыппыт.
– Хореограф курдук интэриэһинэй идэҥ ийэ быһыытынан оҕолоргун иитэргэр сабыдыаллыыр дуо?
– Икки ытарҕа кыыстаах буоламмын, кинилэри кэрэ эйгэтигэр иитэрбэр идэм олус туһалыыр. Кэрэни кэрэхсииргэ, дьон ортотугар, сыанаҕа тутта-хапта сылдьарга уонна кыыс оҕо сиэринэн ис-тас кэрэлэрин уһугуннарарбар, таҥаһы-сабы да дьүөрэлээн таҥнарга, иис эйгэтигэр сыһыарарбар барытын көрөн ылына, үөрэнэ сылдьаллар дии саныыбын.
– Арай ийэҕэ анаан үҥкүүтэ туруор диэтиннэр, ол үҥкүүнү хараххар хайдах оҥорон көрөҕүн?
– Мин харахпар ураты нарын, намчы хамсаныылаах, ийэлии истиҥ сыһыаны көрдөрөр сырдык, сылаас үҥкүү уобараһа көстөр. Ийэ оҕотугар ураты тапталын, сибээһин киһини долгутар, уйадытар өттүттэн тиэрдэргэ дьулуһуом этэ.
– Үлэ таһынан туох дьарыктааххыный?
– Эдэр ыччаты сомоҕолоон, эти-хааны чэбдигирдиэн баҕалаах кыргыттары түмэн үнкүүлүүбүт, скандинавскай көрүҥүнэн хаамабыт. Ону таһынан айылҕаҕа сылдьан сиэдэрэй, дьэрэкээн ойуулаах сибэккилэри, оттору хомуйан хатарабын.
– Ийэҥ туһунан тугу кэпсиэҥ этэй? Саамай өйдөөн хаалбыт сылаас түгэниҥ?
– Оҕо сырыттахпына ийэм иистэнэрин наһаа өйдүүбүн. Кини сылаас илиитинэн, тапталынан дьэрэкээн дьүһүннээх сабынан киэргэтэн тикпит түүлээх бэргэһэтин, сонун, үтүлүгүн, таҥастарын кэтэрбин истиҥник, сылаастык саныыбын.
– Ийэ быһыытынан оҕо иитиитигэр туох санаалааххыный?
– Оҕо ис кыаҕын арыйарыгар көмөлөһүү, бэйэтигэр эрэллээх, үтүө санаалаах киһи гына улаатыннаран иитиигэ болҕомтобун уурабын, кыһаллабын.
– Ордук улаатан эрэр оҕоҕо сыһыаны үгүс ийэ уустугурдар буолуохтаах. Маныаха эн педагог быһыытынан көрүүҥ?
– Улаатан эрэр оҕо уйан буолар. Онон кинини харыстаан, бэйэтигэр бүк түспэтин курдук бу кэмэ дьон-сэргэ ортотугар ааһарыгар болҕомтону уурар наада. Төрөппүт куруук кэпсэтэ, үлэҕэ сыһыара сылдьыахтаах.
– Оҕолоргуттан ордук тугу ирдиигин?
– Оҕолорбуттан саҥаны билэргэ-көрөргө дьаныһалларын, тулалыыр дьоҥҥо убаастабыллаахтык сыһыаннаһалларын, санаатын аһаҕастык этэр уонна тулуурдаах буолалларын ордук ирдиибин.
Елена Иванова: «Кыра да сынньалаҥ, сөбүлүүр дьарык эбэтэр бэйэҕэ эрэ анаммыт иһирэх кэм ийэ киһиэхэ саҥа күүһү-уоҕу эбэр. Оччоҕуна тапталынан туолан, саҥа тыын киирэргэ дылы буолар. Ийэ киһи дьоллоох буолуохтаах. Кыраттан санааны түһэрбэккэ, үөрэ-көтө, үлэни-хамнаһы аргыс оҥостон, дьиэ кэргэҥҥэ истиҥ сыһыаны олохтоон, кэрэҕэ-сырдыкка дьулустахха, барыта санаа хоту салаллар. Оннук туруктаах ийэҕэ-аҕаҕа иитиллибит оҕо олох суолугар бигэ тирэхтээх буолар диэн эрэнэбин», – диэн этиитинэн кэпсэтиибит түмүктэннэ.
Мария Аргунова