Сэһэн Ардьакыап аатынан улуустааҕы кыраайы, историяны үөрэтэр түмэл быыстапка саалатыгар «Өбүгэм өтөҕө» диэн дириҥ суолталаах тэрээһин бэҕэһээ, алтынньы 27 күнүгэр, икки түһүмэҕинэн ыытылынна.
Бастакы түһүмэххэ улуустааҕы хаартыска быыстапкатын арыллыыта буолан ааста. Өбүгэ ситимэ, өбүгэ күүһэ, өбүгэ көмөтө диир буоллахха, саха дьоно бары өйдүүллэр. Билигин ханнык баҕарар омук бэйэтин итэҕэлин сөргүтэр, сайыннарар, күүһүрдэр кэмигэр олоробут. Ол иһин ону бар дьоҥҥо сырдатар, тарҕатар, өйдөтөр дьону кэм эйгэтэ бэйэтэ таһаарар. Биир оннук киһинэн биһиэхэ В.В.Никифоров-Күлүмнүүр аатынан “Тойон Мүрү” култуура дыбарыаһын үлэһитэ Александра Черкашина буолар. Кини айылҕаны кытары алтыһыыга түмсүүлээх этэ. Ол түмсүү кэҥээн, аата уларыйан, итэҕэлгэ чугас түмсүү буола сайдыбыт. Ол туһунан Александра Васильевна бэйэтэ маннык кэпсиир: “Түмсүүбүт 2022 с.муус устар 25 күнүгэр тэриллибитэ. Ааппыт «Чэгиэн» диэн этэ. Девизпыт «Айылҕа кэрэтин дьиктитин таптала — Аан дойду олоҕун илгэтин тутула», бу Гурий Иванович Турантаев тыллара. Бастакы быыстапкабыт былырыын алтынньы 27 күнүгэр “Улууспут ытык кэрэ бэлиэ сирдэрэ” бэйэбит айылҕаны түһэрбит хаартыскаларбытынан турбута. Ол түмүгүнэн альбом оҥорон таһаарбыппыт. Иккис быыстапка оҕолорго анаан «Айылҕа уонна мин» диэни тэрийэммит улуус таһымыгар күрэх оҥорбуппут. 2025 сыллаахха тохсунньу 18 күнүгэр “Элгис сүбэ” диэн аат биэрбиттэрэ, суолтата “Өлгөм Алгыс” диэн быһаарбыттара. Онон билигин түмсүүбүт «Элгис» диэн. Быйыл алтынньы 27 күнүгэр “Өбүгэм өтөҕө” диэн хаартысканан быыстапкаҕа 38 киһи кытынна, 53 кылгас историялаах хаартыска киирдэ уонна хоһоон күрэҕэр 23 киһи кытынна”.
Өбүгэ өтөҕө диэн бу биһиги историябытын, итэҕэлбитин уонна ийэ тылбытын илдьэ сылдьар киэҥ өйдөбүл. Онон маннык тэрээһин ыччат дьоҥҥо уонна оҕолорго наһаа туһалаах буолуо этэ. Саалаҕа киириигэ тэрийээччилэр ыалдьыттары алгыстаах алаадьынан, араас отон утахтарынан күндүлүү көрүстүлэр. Саала тобус-толору, оҕолор бааллара үөрүүлээх. Икки эркини кыйа хаартыскалаах суруктар кичэллээхтик ыйаммыттар. Хас биирдии хаартыска былыргы кэми кэрэһэлиир, элбэҕи кэпсиир. Тэрээһини түмэл үлэһитэ-методист Маргарита Крылова иилээн-саҕалаан ыытта. Саҕаланыытыгар Иван Прибылых өбүгэ өтөҕүн туһунан ырыата истээччини толкуйдатар ис хоһоонноох. «Элгис» түмсүү салайааччыта Александра Черкашина киирии тыла, аҕата Василий Аргунов уруккуну ахтыыта, бу түмэл үлэһиттэрэ Зоя Белолюбская, Александр Сивцев быыстапка туһунан этиилэрэ, Окоемовка сүрүн оскуолатын учуутала Геннадий Пестряков дьикти үлэтин туһунан иһитиннэриитэ, Елизавета Федорова, Марина Копырина, Роза Колодезникова бэйэлэрин төрүттэрин туһунан билиһиннэриилэрэ кэрэхсэбиллээхтэр. Бэйдиҥэ орто оскуолатын учуутала Мария Говорова үөрэнээччилэрин бу маннык быыстапкаҕа 2-с сылын кытыннарбыта, бу тэрээһиҥҥэ 10-с кылаас үөрэнээччилэрин Валентин Саввиновы уонна Алена Попованы илдьэ кэлэн дьон иннигэр кэпсэтиннэрбитэ олус хайҕаллаах. Маннык ураты сыһыаннаах учууталлар дойдуларыгар бэриниилээх дьону иитэн таһаарар буоллахтара.
Иккис түһүмэххэ «Өбүгэм өтөҕө» хоһоон күрэҕин түмүгүн үөрүүлээхтик билиһиннэрии буолла. Барыта 23 киһи кыттыбыт, күрэх икки бөлөҕүнэн сыаналаммыт. Ол курдук хоһоон суруйааччылар диэн бөлөххө:
1 миэстэ – “Өбүгэм кэриэһэ” хоһоон, Илья Сергеев – Хоро Хоһууна
2 миэстэ – “Ытык дойду” хоһоон, Игнат Слепцов – Хайа Тыала
Саҥа саҕалааччылар диэн бөлөххө:
1 миэстэ – “Көрбөтөх таайбар” хоһоон, Фаина Неустроева
2 миэстэ – “Өбүгэм өтөҕө” хоһоон, Евдокия Бурнашева
3 миэстэ – “Өбүгэҥ өтөҕөр” хоһоон, Иван Лыткин — Тиит
Биһирэбил бириис — “Өбүгэм өтөҕө — Томтор” хоһоон, Зинаида Атласова — Зивер
Бу күрэххэ чахчы дойдунаат (патриот) санаалаахтар кыттыбыттара эрэбил. Ол да иһин тэрийээччилэр кыайыылаахтары истиҥник эҕэрдэлээн добун суруктары уонна анал бириистэри, кыттааччыларга барыларыгар ис сүрэхтэн махтанан туоһу сурук уонна бириис туттардылар. Күрэх ытык саастаах кыттааччыта Евдокия Бурнашева үтүө холобур буолар аналлаах. Сонун көрүүлээх Александра Васильевнаҕа эйэҕэс эҕэрдэни кытары махтал мааны тыллара этилиннилэр, бэлэхтэр туттарылыннылар. Түмүккэ санааларын эппит дьон бары маннык тэрээһин туһалааҕын уонна хайаан да салҕаныахтааҕын тоһоҕолоон бэлиэтээтилэр.
Светлана Бурцева, уопсас. кэрэсп.