Сахалыы тыыны иҥэрэр сорукпут күүстээх

Төрөөбүт төрүт тыл­быт сайдар кэскилэ оҕо саастан саҕылларын өйдөөн, төрдүс нүөмэрдээх «Утум» методическай холбоһук этнопедагогика ха­йысхатынан үлэлиибит. Сыл устата араас хабааннаах үлэлэри оҕолорго, төрөппүттэргэ, үлэһиттэргэ тэрийэн ыытабыт.

Ол курдук кырачаан оҕолорго фольклор араас көрүҥүн билиһиннэрэн, хомоҕой хоһоонньуттар күрэхтэрин, өй мындыр үлэтин сайыннарар таабырыннаах киэһэлэри, сытыы тыл сүмэтин иҥэрэр «Чоргуй, чобуо чабырҕах», олоҥхо омоон суолун устун мүччүргэннээх айаны, «Саха буолан сандаар, киһи буолан килбэй» Төрөөбүт төрүт тыл, сурук-бичик күнүн, хомус кэрэ абылаҥын, Саха өрөспүүбүлүкэтин күнүн, уолат­тарга анаан «Эрчимэн Бэргэн» уол оҕону өрө тутар араас тэрээһиннэри ситимин быспакка ыытабыт. Манна барытыгар иитээччилэр оҕолорун кытта бары бииргэ араас улуустааҕы, өрөспүүбүлүкэтээҕи таһымнаах күрэстэргэ кыттан, үрдүк үктэллэри ылан үөрүүлэрэ үгүс.

Төрөөбүт төрүт тылбытын өрө тутан, бөлөхтөр аайы анал эйгэлэри тэрийэн чиҥэтии, үөрэтии үлэлэрэ буоллулар. Ордук элбэх тэрээһини тэрийэн ыытар музыкальнай салайааччыбыт Луиза Бурнашева оҕолорго анаан тематическай киэһэлэри бэлэхтээн, ыйдарынан сиэри-туому оҥорон уһуйаан иһигэр баар саха муннугар кырачааннары мунньан сэргэхсиппитэ хас биирдиилэригэр умнуллубаттык иҥэн, төрүт тыл суолтатын күүһүрдүбүтэ, инникигэ олук уурбута буолуо диэн эрэллээхпит. Бары тэрээһиннэргэ, ыытыл­лар үлэлэргэ төрөппүттэрбит төһүү күүс буолан, оҕолор таҥастарын тигэн, араас атрибуттары оҥорон көмө-тирэх буолалларын сыаналыыбыт, махтанабыт. Бу үлэлэри тэрийэрбитигэр биһиэхэ аҕа сүбэһиппитинэн Галина Иванова – Айтыына буоларын бэлиэтиибит. Кини кырачааннарга бэйэтин айымньыларыттан элбэҕи билиһиннэрдэ, оттон кырачааннар киниэхэ оҥоһук бэлэхтэрин утары ууналлар.

Оҕону сайыннарар, билиитин кэҥэтэр сыалтан Саха муннугун тэрийбиппит. Бу муннукпутун сыл аайы араас матырыйаалынан хаҥатабыт. Мантан дьарыктарга, тэрээһиннэргэ туттабыт. Төрөппүттэргэ Байанай ыйын чэрчитинэн бултуур тэриллэри оҥорууга күрэх ыытан, муннукпутун байыппыппыт. Иитээччилэргэ сахалыы оһуор суолтатын билиһиннэриигэ маастар-кылааһы уопуттаах иитээччи Любомира Дегтярева кыайа-хото ыыппыта.

Салгыы оҕону төрөөбүт тылынан ыраастык саҥарарыгар, өбүгэ үгэстэригэр олоҕуран сиэрдээх буолууга иитии­гэ-үөрэтиигэ үлэни кэҥэтэн ыытарга былаанныыбыт.

Валентина Местникова, иитээччи, «Утум» методическай холбоһук салайааччыта