Бээрийэ нэһилиэгэр быйыл кыһын үөр бөрө мэнээктээн, сылгылары тардан, тыа хаһаайыстыбатыгар улахан хоромньуну таһаардылар. Ол курдук адьырҕа кыыл үөрэ бу нэһилиэккэ 12 сылгыны: икки атыыры, түөрт биэни, икки соноҕоһу, түөрт тый сылгыны туттулар. Оттон Тиит Арыы бөһүөлэгэр атыыр сылгыны туппуттар. Онон кыһын устата барыта 13 сылгыны мэлиттилэр.
Бээрийэ бөрөһүт булчута Семен Васильев уонна Суоттуттан төрүттээх, Тааттаҕа олорор бөрөһүт Петр Охлопков сэтинньиттэн үөр бөрөнү бултаһарга турунан, бу 10 бөрөлөөх үөртэн сэттэтин бултаатылар.
Ол иһигэр үс бөрөнү бу күннэргэ Бээрийэ уонна Тиит Арыы икки ардыгар нэһилиэктэртэн 4-5 км тэйиччи сиргэ бултаатылар. Ити үс бөрө иһигэр ийэлэрэ түбэстэ. Ийэ бөрө өлүгүн иһин хайытан көрбүттэрин түмүгэр аҕыс эмбрионнаах сылдьара билиннэ. Онон өссө аҕыс бөрө үөскүүр куттала сарбылынна.
Салгыы бөрөнү бултаабыттарын туһунан Семен Иванович маннык кэпсээтэ:
– Сэтинньиттэн кэтээн-манаан, үс бөрөнү хапкааннаан, биири туһахтаан ылбыппыт. Бөрө олус өйдөөх, ылбычча туттарбат сырыылаах кыыл. Онон хаалбыт бөрөлөрү бултаары олунньуттан уонунан км сири кыйа сүүрдэн флажоктары тардан, сылдьар территорияларын бэлиэтээн, флажокка хаайан, бу күннэргэ үс бөрөнү бултаатыбыт. Манна саамай сирдээн илдьэ сылдьар ийэлэрэ түбэспититтэн үөрдүбүт. Иһигэр өссө аҕыс оҕолоох сылдьар бөрө нэһилиэнньэҕэ өссө улахан хоромньуну таһаарыахтааҕын тохтоттохпут дии. Бу бултаабыт сэттэ бөрөбүтүттэн алтата атыыр, 2-3 саастаах бөрөлөр.
Бөрөлөрү бултуурга Бээрийэ, Тиит Арыы баһылыктара, бу нэһилиэктэргэ сылгылаах дьон, улууспут дьаһалтата, ДьУоКХ тэрилтэтэ, Уус Алданнааҕы «Бэргэн» ОПК, Бороҕоҥҥо олорор сылгыһыт Афанасий Гуляев, республикаттан булт департамена, Дьокуускайдааҕы Биологическай наука института ГСМ-нан көмөлөстүлэр. Бу бултаабыт бөрөлөрбүтүн Биологическай наука института ылан чинчийиэхтээх. Оттон Дүпсүн, Өнөр, Чэриктэй, Өспөх, Бэрт Ууһун нэһилэктэрэ флажогунан көмөлөстүлэр. Уонна бу үс бөрөнү бултуурга улуустааҕы экология инспекциятын үлэһиттэрэ уонна улуус бөрөһүттэрин түмсүүтүттэн кэлэн, сүбэлээн-амалаан, күөйсэн-хаайсан көмөлөстүлэр. Онон кинилэргэ улахан махталбын тиэрдэбин.
Мария Аргунова