“Олоҥхо дьиэтигэр” бэҕэһээ улууспут уустарын оҥоһуктарын көрүү-быыстапката тардылынна. Дьэ, киһи хараҕа халтарыйар уран оҥоһук бөҕө баар. Иис арааһа, кыл-сиэл оҥоһуктар, тимиртэн, мастан чочуйуулар. Төһө да сөҕө-махтайа көрдөрбүн, сыыйа хараҕым үөрэнэн, ойуччу тутан чорбоппут оҥоһуктарым бааллар. Онон быыстапка хайдах барбытын буолбакка, тус санааларбын суруйуум.
Иис араас көрүҥүн, кылтан-сиэлтэн оҥоһуктары, тимиртэн биилээҕи чочуйууну кыайа-хото баһылаабыттарын киһи сөҕө эрэ көрөр. Ол эрээри, икки көрүҥү ордук сэҥээрэ, чорбото көрдүм. Тандаттан кэлбит уран уус Гаврил Тордуянов удьурхайтан оҥоһуктарын сөбүлүү көрбүт элбэх буолуохтаах.
Мин кинини тимиргэ да, маска да уһанарын истэр этим. Оттон удьурхайтан оҥоһуктарын олох атын харахпынан көрдүм. Удьурхай кытаанах уонна сааһа суох буолан, мээнэ киһи ылсан уһаммат. Арай дойдубар Курбуһахха чорооннору оҥорорунан сураҕырбыт Егор Аммосов оҥоһуктарын көрөр этим. Онтон кэлин 20-чэ сыллааҕыта, эмиэ Курбуһахтан төрүттээх, билигин Суоттуга олорор Василий Бурнашев кыракый кытыйалары оҥортообутун көрбүттээҕим. Ол кэнниттэн бүгүн көрдүм. Гаврил тугу оҥорботоҕуй диэххэ айылаах. Кыра соҕус чорооннор, кытыйа арааһа, ытык, күөрчэх, оһоҕоско хаан кутар иһит. Аны барытын илиинэн хаһан оҥорбут. Итинник кытыйаттан хамыйаҕынан баһан аһаабыт киһи чахчы сахабын дэнэр иһиттэрэ.
Кэлин кэмҥэ дьон туойтан оҥоһуктарга ылсан эрэллэрэ көстөр. Уһун Күөлтэн туойунан дьарыктанан эрэр Оксана Гуляева сувенирдарын быыстапкаҕа кэлбит барыта сэҥээрдэ. Араас тиэмэҕэ оҥорбута сөхтөрөр. Салгыы Уус Алдаҥҥа сыһыаннаах сувенирдарга ылсан бардаҕына, ханнык баҕарар дьоһун ыалдььыкка бэлэхтиэххэ сөп курдук көрдүм. Били аҕала, үөскэтэ сатыыр креативнай экономикабыт манныктартан кэлэр буоллаҕа.
Иис, кылтан-сиэлтэн оҥоһук даҕаны олус элбэх эрээри, ураты хайысха баарын көрбөтүм. Уруккуттан баары эрэ тупсаран иһэр курдуктар. Холобур, кылтан-сиэлтэн спортивнай суумканы биири эмит тигэллэрэ буоллар, олох ураты көстүү тахсыа этэ.
Тимири уһаарыы, ону эллээн уһаныы сахаҕа былыргыттан баар. Ол кэнники кэмҥэ күүскэ сайдан эрэр. Бүгүн тимир уустарын араас биилээҕи оҥорон тэлгэтэн сытыаралларын киһи сөҕө, астына көрөр. Оттон ону аан бастаан төһө сытыы эбитин ыйыталаһаллар, көрөллөр. Оҥоһуу туох баар хаачыстыбатын онтон билиэххэ сөп. Бүгүн уустар бэйэлэрэ оҥорбут бадаайыларын тургутан көрүү күрэһэ улахан болҕомтону тарта. Бадаайы диэн быһах көрүҥэ. Улахан быһах да диэххэ сөп. Тоҕус кылаан уус бадаайыларын араастаан тургуттулар. Ол курдук көҥдөйдүү тутуллубут кумааҕылары, суон канаты быһыта оҕустулар. Буруус маһы кэрдэн быстылар. Онтон да араас тургутууну аастылар.
Дьэ, уйан-хатан тургутуу буолла. Ону тулуйбакка алдьаммыт бадаайылар да бааллар.Түмүккэ иннигэр баары барытын быспыт, кэрдибит Илья Готовцев бастаата. Кини уһааран, эллээн оҥорбут бадаайыта кылаана да кыларыйан көрбөтө диэххэ сөп. Иккис Сергей Гаврильев, үһүс Михаил Слепцов буоллулар. Тэрийээччилэр сонун күрэхтэһиини салгыы ыытан сэҥээриини улаатыннарар баҕалаахтарын биллэрдилэр.
Быыстапкаҕа хайысха аайы кыайыылаахтарынан буоллулар:
- “Дьөһөгөй бэлэҕэ” кыл-сиэл оҥоһуктар: 1-кы үрдэл Варвара Жиркова (Уһун Күөл), 2-с үрдэл Татьяна Дегтярева (Мүрү), 3-с үрдэл Любовь Саввина (Мүрү);
- “Кылаан кылыс” бастыҥ быһах: 1-кы үрдэл Илья Готовцев (Байаҕантай), 2-с үрдэл Андриан Колесов (Найахы), 3-с үрдэл Петр Олесов (Өлтөх);
- “Туос тойуга” туос иһити тигии: 1-кы үрдэл Маргарита Пестерева (Найахы); 2-с үрдэл Ньургуйаана Васильева (Бээрийэ); 3-с үрдэл Светлана Константинова (Найахы);
- “Уран саха” мастан, удьурхайтан оҥоһуктар: 1-кы үрдэл Варвара Заболоцкая (Мүрү); 2-с үрдэл Гаврил Тордуянов (Байаҕантай);
- “Өбүгэ таҥаһа” сахалыы таҥаһы тигии:1-кы үрдэл Анастасия Габышева (Тумул), 2-с үрдэл Евдокия Прокопьева (Тумул), 3-с үрдэл Мавра Местникова (Өлтөх);
- “Кырадаһын кустуга” кырадаһын таҥастан тигии: 1-кы үрдэл Анна Бурнашева (Мүрү); 2-с үрдэл Зинаида Попова (Мүрү); 3-с үрдэл Ньургуйаана Ушницкая (Дүпсүн);
- “Кыл-сиэл алыба” кылтан оҥоһуктар: 1-кы үрдэл “Уран” куруһуок Кэптэни (сал. Екатерина Копырина), 2-с үрдэл Мария Пестерева (Найахы), 3-с үрдэл Елена Гоголева (Мүрү);
- “Үйэлэр дуорааннара” музыкалнай инструменнары оҥоруу: 1-кы үрдэл Василий Тимофеев (Курбуһах), 2-с үрдэл Егор Бурнашев (Мүрү), 3-с үрдэл Спиридон Иванов (Дүпсүн);
- “Оҕо сааһы санатан” сувенирдары, харысхаллары, куукулалары оҥоруу: 1-кы үрдэл Оксана Гуляева (Уһун Күөл), 2-с үрдэл Оҕо реабилитационнай киинин бөлөҕүнэн оҥоһуга, 3-с үрдэл Саргылаана Копырина (Уһун Күөл).
Афанасий Сектяев
Уус Алдан улууһун култуураҕа управлениетын @UAkultura телеграм каналыттан хаартыскалар