Бэҕэһээ Москва куоракка Саха сирин Бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэтин дьиэтигэр «Вместе к Победе!» Москватааҕы оперативнай ыстаап Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар оперативнай көмө сулууспатын ааспыт сылы түмүктүүр тэрээһинэ буолла. Биллэрин курдук, бу сулууспаны хара тэриллиэҕиттэн Ис дьыала бэтэрээнэ, Уус Алдантан төрүттээх Лена Афанасьевна Алексеева салайар. Киин биир сүрүн исписэлииһинэн Уус Алдан ыччата Дмитрий Бурцев үлэлиир.
Бу киин Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар бары өттүнэн көмө, тирэх буолар. Уоппускаҕа кэлэр-барар байыастар тумнубаттар, госпиталларга сытар уолаттар эмиэ кинилэрэ суох табыллыбаттар. Боппуруос олус элбэх. Итии туочукаттан кэлбит дьон үксүн докумуоннарын, чугас дьоннорун кытта ситимнэрин сүтэрэллэр. Күннээҕи кыһалҕанан араас көмөҕө наадыйаллар. Онуоха бу киин үлэһиттэрэ уонна хамсааһыҥҥа баҕа өттүнэн сыстыбыт амарах санаалаах биир дойдулаахтарбыт байыастары порка көрсүүттэн, атаарыыттан саҕалаан араас хайысхалаах үлэни толороллор.
Сылы түмүктүүр тэрээһини бастайааннай бэрэстэбиитэл солбуйааччыта Мария Николаевна Сафонова салайан ыытта. Кини бу уустук кэмҥэ киин тэриллибитэ олус тоҕоостооҕун, үлэ бары хайысханан тэрээһиннээхтик ыытылларын бэлиэтээтэ. Байыастары өйөөһүнтэн, харчы хомуйуутуттан саҕалаан ас астааһыныгар, госпитальга тиэрдиигэ, сырдатыыга тиийэ араас үлэни толорор баҕа санаанан кыттыһааччылар (доброволецтар) наҕараадаларга тигистилэр. Ол курдук, Тулунаттан төрүттээх Мария Алексеевна Алексеева-Слепцова “Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар көмөтүн иһин” мэтээли тутта. Мария Алексеевна дьайыы саҕаланаатын кытта киин куоракка көһөн, кыбартыыра куортамнаһан, байыастары хоннорууга, күүс-көмө буолууга улахан кылаатын уурар. Кини салайыытынан саха дьахталлара мустан, сахалыы астаан-үөллээн, госпиталларга сытааччылар саха аһын тото-хана аһыыллар.
Москваҕа бу күннэргэ Уус Алдантан СӨ Ыччаты, дьиэ кэргэни өйүүр психологическай киин иһинэн үлэлиир волонтердар ыстааптарын тэрийээччитэ, салайааччыта Саргылана Петровна Никитина кэлэ сылдьар. Биллэрин курдук, бу киин иһинэн үтүмэн үлэ ыытыллар. Улуус дьаһалтата, “Эрэл” пуонда байыастарга анаан тигиллэр матырыйааллары үбүлүүллэр. Амарах санаалаах биир дойдулаахтарбыт таҥас, мал-сал арааһын тигэн, фроҥҥа ыыталлар. Саргылана Петровна бэйэтэ хас да төгүл итии туочукаҕа тиийэн, көмөнү эт илиитинэн тиэрдэн, уолаттары кытта уйулҕа исписэлииһин быһыытынан үлэлэһэн кэлбитэ. Кини бэҕэһээ ыытыллыбыт тэрээһини биллэрдик киэргэттэ. Ол курдук, киин тэриллиэҕиттэн ыытан кэлбит үлэтин видеоматырыйаал быһыытынан аҕалан, экраҥҥа көрдөрдө. Мустубут дьон Уус Алдан олохтоохторо ыытар чахчы киэҥ хабааннаах, былааннаах үлэлэрин сөҕө, хайгыы көрдүлэр, ис сүрэхтэриттэн махтаннылар.
“Москваҕа олорор биир дойдулаахтарбыт буола турар балаһыанньаҕа кыттыһан, байыастары оҕолуу бүөбэйдээн, кыһаллан-мүһэллэн, көрсөн-атааран, кыһалҕаларын быһааран, тугунан да сыаналаммат улахан көмөнү оҥороллор эбит. Аарыма куоракка бэйэ дьоно баара хайдахтаах курдук өйөбүл буоларын киһи өйдүүр, махтанар эрэ. Дойду хайа да муннугар маннык түмсүүлэр бааллара үөрдэр, эрэли иҥэрэр”, — диир Саргылана Петровна. Кини бу тэрээһиҥҥэ “Вместе к Победе” өрөспүүбүлүкэтээҕи хамыыһыйа оперативнай ыстаабын координационнай киинин салайааччыта Георгий Куркутов Махтал суругун тутта.
Координационнай киин үлэһиттэрэ өрөбүлү аахсыбакка үлэлииллэр. Салайааччы Лена Афанасьевна Алексеева биир дойдулаахтарыгар дириҥ махталын тиэрдэр. “Дойду олоҕор уустук кэмҥэ дойдум дьоно көхтөөхтүк кытталлар. Соторутааҕыта улуус баһылыга Василий Петрович Алексеев салайааччылаах бөлөх Анал байыаннай дьайыы сиригэр тиийэн, киэҥ үлэни ыытан барбыта. Улууска барар үлэни билэ-көрө олоробут. Биир дойдулаахтарым амарах санаанан салайтаран, Кыайыы туһугар туруулаһаргытынан, көхтөөх үлэни ыытаргытынан киэн туттабын, дириҥник махтанабын. Сотору кэминэн барыта түмүктэнэн, уолаттарбыт кыайыы көтөллөөх этэҥҥэ эргиллэллэрин бары долгуйа күүтэбит. Биир дойдулаахтарбар чэгиэн доруобуйаны, бөҕө туругу баҕарабын”, — диир кини.
Кыайыы туһугар ыытыллар дойду үрдүнэн ыытыллар хамсааһын салҕанар. Бука бары баҕабыт биир. Ол — Кыайыы!
Уйаара КУСТУК.